“Teksa njeriu lexon Memorandumin e turpshëm të Studentëve në bllokadë për Kosovën, nuk e di nëse po dëgjon Vuçiqin, Sheshelin, Dobrica Qosiqin apo programin propagandistik të RTS-it nga viti 1991. Por, studentë, çfarë keni planifikuar me shqiptarët e Kosovës, ata afro dy milionë njerëz që nuk duan të jetojnë në ‘Çetnolendin’ tuaj? T’i dëboni, t’i asimiloni, t’i vrisni? Fatmirësisht, askush nuk ju pyet për asgjë, e sidomos jo banorët e Kosovës së pavarur.”

Shkruan: Dragan Bursać, për portalin Radiosarajevo.ba

Në Serbi, gjatë këtyre 18 muajve, ndodhi një nga mashtrimet më të mëdha të historisë së re politike. E nuk është se nuk ka pasur të tilla! Njerëzit i shikonin studentët në bllokadë dhe shihnin revoltë kundër korrupsionit, kundër autokracisë së Vuçiqit, kundër banditëve të SNS-së, kriminalitetit dhe shtetit të kapur. Shihnin një rini që ndoshta do të ndahej me vitet ’90, me gjakun, me mitet, me luftërat, me çetnikët, me eshtrat e varrosura në Batajnicë, Peruçac dhe Danub.

Sheshel, a je ti?

Pastaj erdhi Memorandumi i Studentëve në bllokadë, “për Kosovën dhe Metohinë”, dhe zhveshi gjithçka deri në palcë.

Nën indekset dhe megafonët, nën parullat për liri dhe drejtësi, nën celofanin qytetar, doli në sipërfaqe e njëjta ideologji që në vitet ’90 dogji Ballkanin. Vetëm tani në një paketim më të butë, me plenum studentor në vend të Komitetit Qendror të radikalëve dhe shtabit të Beretave të Kuqe.

Sepse lexojeni me kujdes atë dokument. Lexojeni pa emocione. Pa tifozllëk. Pa përfytyrimin romantik për “fëmijët që do ta ndryshojnë Serbinë”.

“Pjesë e patjetërsueshme e Serbisë.” “Vlera testamentare.” “Hapësirë shpirtërore.” “Identitet serb.” “Fushëbetejë e lagur me gjak.”

Teksa njeriu lexon, nuk e di nëse po dëgjon Vuçiqin, Sheshelin, Dobrica Qosiqin apo programin propagandistik të RTS-it nga viti 1991.

Dhe tani vijmë te thelbi që dhemb më shumë se vetë Memorandumi: ku janë njerëzit në atë tekst?

Ku janë shqiptarët në atë histori?

Ku janë një milion e gjysmë deri në dy milionë banorë të Kosovës, shqiptarë, në atë histori, zotërinj studentë? Ku janë shtëpitë e tyre, fëmijët e tyre, jetët e tyre, e drejta e tyre për të ekzistuar? Nuk janë askund. Të fshirë.

Sikur Kosova të mos ishte një vend ku jetojnë njerëz, por një Disneyland mitik i serbizmit me manastire dhe gusla (lahuta) në sfond.

Dhe aty qëndron fija e tmerrshme e vazhdimësisë së nacionalizmit serb. Nga Garashanini, përmes Memorandumit të SANU-së, deri te këta “studentë bllokues”. Në atë ideologji, populli tjetër ekziston vetëm si pengesë. Si gabim statistikor. Si një bezdi e përkohshme që duhet larguar, shtypur ose disiplinuar.

Prandaj po ju pyes diçka, patriotë akademikë: Çfarë keni planifikuar me shqiptarët e Kosovës? Pyetje serioze.

Sepse nëse Kosova është “pjesë e patjetërsueshme e Serbisë”, nëse për këtë “nuk negociohet”, nëse kjo është “imperativ moral”, atëherë çfarë bëni me popullsinë që nuk dëshiron të jetojë në Serbi dhe në një Kosovë të tillë? A do t’i dëboni? T’i asimiloni? T’i burgosni? T’i vrisni?

Sepse historia na mëson se projektet e Serbisë së Madhe gjithmonë arrijnë në të njëjtën pikë. Në momentin kur kuptojnë se në “tokën e shenjtë” jetojnë njerëz të tjerë, fillojnë kamionët frigoriferikë, kampet, varrezat masive dhe spastrimi etnik. Serbia këtë tashmë e ka bërë në Kosovë.

Trupat e civilëve shqiptarë përfundonin në kamionë frigoriferikë. Varroseshin në Batajnicë. Fshiheshin si kufoma të së vërtetës që shteti përpiqej t’i mbulonte me dhe e me harresë.

Dhe tani shfaqen studentët, gjoja “vertikalja e re morale e Serbisë”, dhe shkruajnë memorandum për Kosovën pa asnjë fjali të vetme për popullin shqiptar, pa përmendur krimet, pa përmendur përgjegjësinë e Serbisë, pa përmendur realitetin se Kosova është shtet i njohur ndërkombëtarisht nga shumica e botës demokratike.

SANU me TikTok

Ky nuk është rebelim studentor. Ky është nacionalizëm akademik, lomparian (ky term është marrë nga Milo Lpmpar, historianit dhe profesorit serb që shtynë përpara idenë se identiteti kombëtar serb është dobësuar nga elitat politike dhe kulturore pas shpërbërjes së Jugosllavisë -vërejtje e KosovaPress). Ky është SANU me llogari TikTok.

Sepse dallimi mes Vuçiqit dhe këtyre studentëve nuk është ideologjik. Dallimi është vetëm në fazën e zhvillimit. Vuçiqi e ka shndërruar nacionalizmin në regjim, këta ende e mbajnë si seminar universitar ose si shëtitje rrugësh. Por matrica është e njëjtë.

Miti në vend të realitetit. Territori më i rëndësishëm se njerëzit. Kombi më i rëndësishëm se jeta. Betimi i Kosovës më i rëndësishëm se e ardhmja.

Dhe prandaj ky Memorandum nuk është ndonjë shpërthim i pafajshëm emocional i rinisë. Ky është dokument politik. Program. Paralajmërim i vazhdimësisë së një ideologjie që Serbinë tash e më shumë se tri dekada e mban të robëruar mes humbjeve që refuzon t’i pranojë dhe krimeve që refuzon t’i shohë në sy.

Sepse çfarë do të thotë fjalia se Kosova nuk është çështje negociatash? Do të thotë se nuk ka kompromis. E kur nuk ka kompromis mes dy popujve që duan gjëra të ndryshme, mbeten vetëm forca dhe dhuna.

Pikërisht për këtë ky memorandum është më i rrezikshëm sesa duket në shikim të parë. Ai tregon se një pjesë e mirë e rinisë serbe nuk ka dalë nga vitet ’90 dhe narrativat e prindërve dhe gjyshërve të tyre. Vetëm i kanë modernizuar estetikisht. Në vend të daulles së luftës është “story” në Instagram. Në vend të mitingut të Millosheviqit është plenumi studentor. Kokarda mbetet. Dhe thelbi mbetet i njëjtë.

Kosovë pa shqiptarë.
Serbi pa përballje me të kaluarën.
Nacionalizëm pa përgjegjësi.

Dhe pastaj njerëzit në rajon çuditen pse ekziston frika nga “bota serbe”.

Nekrologji e një gjenerate

Ja pra përgjigjja. Sepse edhe atëherë kur Serbia gjoja prodhon gjeneratën e saj më progresive, prej saj rrjedh i njëjti helm i obsesionit territorial dhe mesianizmit nacional.

Sepse Serbia e lirë që ende ëndërron Kosovën si plaçkë nuk është shtet i lirë. Është vetëm fytyrë e modifikuar e të njëjtës fantazi imperialiste.

Dhe më e trishta nga të gjitha? Këta studentë kishin një shans historik. Mund të ishin gjenerata që do të thoshte: “Mjaft me gënjeshtra.” “Mjaft me eshtra.” “Mjaft me mite për shkak të të cilave rajoni rrjedh gjak.” “Kosova nuk është zemra e Serbisë, por shtet fqinj ku jetojnë njerëz të lirë.”

Mund të hapnin një faqe të re të historisë. Në vend të kësaj, shkruan fusnotë pranë Memorandumit të SANU-së. Dhe prandaj ky nuk është manifest studentor i lirisë.

Ky është nekrologji politike e (edhe) një gjenerate të humbur, të lënë pas dore dhe të shkatërruar.

Fatmirësisht, ata pyeten për të ardhmen e Kosovës po aq sa bora e vitit të kaluar!         

Ky tekst/kolumne është publikuar në KosovaPress me lejen ekskluzive të redaksisë së portalit Radiosarajevo.com.

Shkrimi origjinal është ky: https://radiosarajevo.ba/metromahala/ja-mislim/dragan-bursac-studenti-srbije-memorandum-oosovu/637678?fbclid=IwY2xjawR3onlleHRuA2FlbQIxMQBzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEe3wZ500KIgnWXgt6hzhkeyp26Y3LDZgmVLrOLjqx3t6jIRwmn-uc8oM0McbQ_aem_6ESessGfDw3t3wWiyX_ZWg