Një propozim i ri po shqyrtohet nga Maqedonia për të filluar negociatat me BE-në pa zbatuar menjëherë ndryshimet kushtetuese.

Në vend të garancive nga Brukseli, ideja është që vendi të vendosë “butonin e vet të ndalimit” nëse lindin kushte të reja në proces që cenojnë identitetin e saj.

Nëse Bashkimi Evropian nuk mund të garantojë se nuk do të lindin mosmarrëveshje dhe kushte të reja gjatë negociatave, Maqedonia duhet të krijojë mekanizmat e vet mbrojtës.

Ky është propozimi i Aleksandar Krzalovskit, drejtor i organizatës joqeveritare Qendra Maqedonase për Bashkëpunim Ndërkombëtar (MCIC), i cili beson se është më se e qartë se Brukseli nuk do të dorëzohet, prandaj zgjidhja duhet të kërkohet brenda vendit, përmes të ashtuquajturave “garanci të brendshme”.

Ky propozim vjen pasi Komisionerja e BE-së për Zgjerimin, Marta Cos, tha se asnjë vend kandidat deri më tani nuk ka marrë garanci se nuk do të lindë asnjë mosmarrëveshje e re gjatë negociatave, deri në momentin kur shteti i fundit anëtar të ratifikojë traktatin e pranimit.

“E vërteta është se asnjë vend kandidat nuk ka marrë kurrë një garanci se nuk do të lindë asnjë mosmarrëveshje tjetër gjatë procesit të pranimit derisa shteti i fundit anëtar të ratifikojë traktatin e pranimit. Kështu funksionon zgjerimi i BE-së. Është e rëndësishme të pranohet ky realitet”, theksoi Kos.

Në rrethana të tilla, Krzhalovski beson se Maqedonia nuk duhet të presë garanci nga Brukseli, por përkundrazi të ngrejë vetë një “gardh” që do ta mbronte vendin nëse në të ardhmen do të shtrohen çështje të reja që cenojnë identitetin maqedonas.

“Është e qartë se BE-ja nuk do të ofrojë garanci. Ajo që kolegët e tjerë po mbështesin janë garancitë e brendshme, domethënë, ne vetë duhet të vendosim gardhe të mjaftueshme ose mekanizmat tanë mbrojtës”, thotë ai.

Këto mekanizma, sipas Krzhalovskit, mund të përfshihen drejtpërdrejt në Kushtetutë ose përmes akteve të tjera ligjore.

Një zgjidhje e tillë, siç shpjegon ai, do të nënkuptonte një ndërprerje automatike të negociatave nëse në të ardhmen hapen kushte të reja që lidhen me çështjet e identitetit.

Kështu, ideja nuk do të ishte që Bashkimi Evropian të ofrojë një garanci që nuk ka qenë pjesë e praktikës së zgjerimit deri më tani, por që vetë Maqedonia të krijojë një mekanizëm të brendshëm politik dhe ligjor.

Sipas Krzalovskit, një mbrojtje e tillë do të zbatohej edhe në rast të një ndryshimi të qeverisë në të ardhmen.

“Ne kemi jetuar alternativën tjetër për 33 vjet… Nuk jemi as në Jugosllavi dhe as në BE. Ja ku është, kjo është alternativa. Nëse na pëlqen kështu, le të qëndrojmë kështu”, tha Krzhalovski, duke shtuar se qeveritë zgjidhen për të zgjidhur problemet, jo për t’i shtyrë ato.

Propozimi nuk është i ri, por as i keq.

Propozimi për të ngritur mekanizma mbrojtës nuk është i ri dhe mund të them lirisht se nuk është aspak i keq, tha për “Sloboden Pechat” analisti politik Petar Arsovski.

Ai vlerëson se opozita aktuale nuk duhet të ketë problem ta prezantojë këtë lloj mekanizmi, por qeveria aktuale ndoshta nuk do të ishte shumë e lumtur nëse diçka e tillë do të ndodhte.

“Kemi dy mundësi. E para është të miratojmë një ligj të posaçëm me shumicë prej dy të tretash, i cili do t’i lejojë çdo qeverie të ardhshme të pezullojë lirisht negociatat me Bashkimin Evropian nëse gjatë procesit dalin kushte të reja dhe kërkesa të reja kontraverse që cenojnë identitetin tonë. Dhe nuk shoh asnjë arsye pse opozita nuk do të pajtohej me diçka të tillë, por qeveria është ajo që do të duhet ta miratojë propozimin. Epo, gjithçka është në duart e qeverisë. Dhe gjithashtu mendoj se qeveria nuk do të ishte më e lumtura me futjen e mekanizmave të tillë, sepse kërkon ekskluzivisht garanci nga BE-ja, dhe jo garanci nga vetja. Dhe garancitë nga BE-ja, siç na tha vetë Marta Kos, nuk kanë qenë kurrë dhe nuk do të jenë kurrë. Sigurisht, ekziston një mundësi e dytë, që do të thotë zbatimi i ndryshimeve kushtetuese me efekt të vonuar. Por problemi është se në këtë rast procesi i negociatave do të varet fjalë për fjalë në fije të perit”, shpjegon Arsovski.

Përshtypja e tij është se Bashkimi Evropian kohët e fundit ka ulur presionin mbi Maqedoninë kur bëhet fjalë për zbatimin e detyrimeve që çojnë në fillimin e mundshëm të negociatave. Dhe kjo, sipas Arsovskit, nuk është aspak një lajm i mirë për ne, shkruan Alsat.m.

“I gjithë fokusi tani është te Ukraina dhe Moldavia, dhe Maqedonia duket se është fshehur diku në fund të dhomës së pritjes. Dhe kjo nuk është aspak mirë për ne. Ne e dimë shumë mirë se çfarë çmimi paguajnë vendet që ngecin dhe nuk përparojnë në procese”, thotë Arsovski.