Vendi pritës i propozuar i takimit të vitit të ardhshëm nuk ka treguar përparim të besueshëm në objektivin e ri të shpenzimeve të mbrojtjes të aleancës prej 5 përqind të PBB-së.

Pozicioni i Shqipërisë si organizatore e samitit të NATO-s të vitit të ardhshëm është në dyshim për shkak të dështimit të vendit për të përmbushur objektivat kryesorë të shpenzimeve.

Euroneës raportoi më parë se drafti i përfundimit për samitin e NATO-s të javës së ardhshme në Ankara nuk përmend asnjë përmendje të mbajtjes së takimit të radhës në Shqipëri, pavarësisht se vendndodhja e samitit ishte njoftuar më parë.

Mospërmendja e çdo përmendjeje nga deklarata përfundimtare e samitit është një veprim i qëllimshëm nga zyrtarët e NATO-s për të ushtruar presion mbi Shqipërinë që të ndërmarrë hapa.

Një burim i NATO-s konfirmoi të mërkurën se situata nuk ka ndryshuar dhe aleanca po i dërgonte një “mesazh të fortë” Tiranës se vendi mund të humbasë rolin e tij si mikpritës nëse nuk “nuk bën hapa përpara dhe nuk shpenzon”.

Vendet e NATO-s ranë dakord të rrisin në mënyrë drastike shpenzimet në 5 përqind të PBB-së deri në vitin 2035 në samitin e vitit të kaluar në Hagë. Por me shpenzimet e saj aktuale prej rreth 1.49 përqind, Tirana është mjaft larg edhe objektivit fillestar të mbrojtjes prej 2 përqind të NATO-s.

Shqipëria nuk është e vetmja, pasi Sllovenia dhe Çekia janë identifikuar gjithashtu si vende që nuk po japin kontributin e tyre kur bëhet fjalë për forcimin e mbrojtjes kolektive. Edhe pse të dyja u listuan në raportin e NATO-s për vitin 2025 mbi shpenzimet individuale të anëtarëve si vende që kishin arritur shifrën 2 përqind, burime të NATO-s i kanë thënë Euroneës se këto shifra nuk ishin të sakta.

SHBA-të i kanë dënuar aleatët që i konsiderojnë si të prapambetur kur bëhet fjalë për shpenzimet e mbrojtjes dhe duan të shohin prova se vendet janë në një rrugë “të besueshme” për të arritur objektivin prej 5 përqind brenda afatit të dakordësuar.

Vendet evropiane nuk mund të përfitojnë më nga arkitektura e mbrojtjes, u tha gazetarëve të mërkurën ambasadori i SHBA-së në NATO, Matheë Ëhitaker, duke u ankuar për “përfitimin e pafavorshëm nga taksapaguesit amerikanë – siç ka ndodhur edhe nga disa në aleancën e NATO-s”, tha Ëhittaker.

Të 32 aleatët po takohen në Ankara për samitin vjetor të organizuar nga Turqia më 7-9 korrik. Presidenti i SHBA-së Trump konfirmoi javën e kaluar se do të jetë i pranishëm, si dhe Sekretari i Shtetit i SHBA-së Marco Rubio.

Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy do të marrë pjesë gjithashtu, së bashku me udhëheqësit e Katarit, Emirateve të Bashkuara Arabe dhe Bahreinit.