Do të ketë gjak, djersë dhe lot në fanellat e futbollistëve në Kupën e Botës – por edhe shumë domethënie të thella kulturore dhe historike.

Më poshtë ju sjellim disa nga historitë më interesante – dhe më kontroverse – që qëndrojnë pas dizajnit të fanellave të paraqitura në ngjarjen më të madhe të futbollit, e cila po zhvillohet aktualisht në Shtetet e Bashkuara, Kanada dhe Meksikë.

Kepi i Gjelbër dhe rrugët qiellore

Në paraqitjen e parë në Kupën e Botës, vendi me popullsinë më të vogël në turne po i bën homazh rreth 525 mijë banorëve që jetojnë në dhjetë ishuj vullkanikë pranë brigjeve të Afrikës. Një motiv gjeometrik trekëndor në fanellat blu dhe të bardha simbolizon rrjetin e fluturimeve që lidh ishujt. Ideja është që populli i Kepit të Gjelbër të jetë i bashkuar pas ekipit kombëtar. Kjo frymë uniteti u pa edhe në ndeshjen e parë, ku skuadra arriti një barazim befasues 0:0 ndaj Spanjës.

“Është apo nuk është fanelle”, veshja e belgëve

“Kjo nuk është një fanellë”, shkruhet në jakën e fanellës shumëngjyrëshe të Belgjikës. Kjo është një referencë ndaj trashëgimisë surrealiste të vendit dhe veçanërisht ndaj artistit belg René Magritte. Në veprën e tij të famshme “Tradhtia e imazheve”, poshtë pikturës së një pipe ai kishte shkruar: “Kjo nuk është një pipë”. Fanella me ngjyrë blu të çelët përmban motive rozë dhe elemente të lidhura me futbollin.

Haiti dhe beteja e pavarësisë

Fanella origjinale e Haitit, debutues tjetër në Kupën e Botës, përfshinte një ilustrim të betejës përfundimtare të Luftës së Pavarësisë së Haitit në vitin 1803. Prodhuesi i saj e përshkroi si homazh për burrat dhe gratë që kontribuojnë për të ardhmen e vendit. Megjithatë, FIFA e refuzoi dizajnin, duke e konsideruar tepër politik. Për pasojë, u prezantua një version i ri pa këtë ilustrim.

Argjentina dhe arti tradicional

Kampionia në fuqi kombinon trashëgiminë sportive me shprehjen artistike. Fanella vendase përmban tri nuanca të kaltërta që i referohen uniformave me të cilat Argjentina fitoi Kupat e Botës në vitet 1978, 1986 dhe 2022. Fanella mysafire me ngjyrë blu të errët është frymëzuar nga “filete porteño”, një teknikë tradicionale pikture nga Buenos Aires.

Franca dhe Statuja e Lirisë

Fanella mysafire e Francës nderon Statujën e Lirisë, dhuratën e njohur që Franca i bëri Shteteve të Bashkuara. Ngjyra e gjelbër e fanellës i ngjan ngjyrës së oksiduar të monumentit. Në të gjendet edhe slogani: “Dallimet tona na bashkojnë”.

Irani dhe gepardi aziatik

Elementi më i spikatur në fanellat e Iranit është gepardi aziatik, një nga speciet më të rrezikuara në botë. Në vitet 1990 kishte rreth 400 të tillë, ndërsa sot në Iran kanë mbetur më pak se 70 ekzemplarë.

Norvegjia dhe alfabeti runik

Fanellat norvegjeze dallohen për shkronjat dhe numrat e frymëzuar nga alfabeti runik, sistemi i lashtë i shkrimit i përdorur në Evropën Veriore para përhapjes së alfabetit latin. Ato shoqërohen edhe me motive arti viking.

Kolumbia dhe fluturat e verdha

Fanella e verdhë e Kolumbisë përmban motive fluturash, një homazh për romanin “Njëqind vjet vetmi” të laureatit të Nobelit, Gabriel García Márquez. Fluturat e verdha janë një nga simbolet më të njohura të realizmit magjik në veprën e tij.

Meksika dhe kalendari aztek

Fanella vendase e Meksikës rikthen dizajnin e kalendarit aztek, shumë të popullarizuar gjatë viteve 1990. Para turneut, futbollistët u fotografuan pranë “Piedra de Sol” (Gurit të Diellit), simbolit më të njohur të kalendarit aztek.

Arabia Saudite dhe arkitektura tradicionale

Në fanellën e gjelbër të Arabisë Saudite shfaqen forma gjeometrike në ngjyrë vjollcë, të frymëzuara nga dekorimet tradicionale të hyrjeve të shtëpive. Ngjyra vjollcë lidhet me lulet e livandës së egër që lulëzojnë në shkretëtirë gjatë pranverës dhe konsiderohet simbol i bujarisë.

Brazili dhe bretkosat e Amazonës

Përveç logos së njohur “Jumpman”, fanella mysafire e Brazilit është frymëzuar nga ngjyrat e bretkosës helmuese që jeton në Amazonë. Dizajni synon të simbolizojë rrezikun që paraqet Brazili për kundërshtarët, si kombëtarja më e suksesshme në historinë e Kupës së Botës me pesë tituj kampioni.

Marrë nga The Associated Press