Marrëveshja, duke supozuar se nuk do të ketë më pengesa të minutës së fundit, i jep fund një lufte që bazohej në keqkuptimin e fuqisë së armikut të tyre në Teheran nga Amerika dhe Izraeli. Kjo do të krijojë një psherëtimë të madhe lehtësimi midis të gjithë atyre, jeta e të cilëve është përmbysur nga lufta, duke filluar me civilët në vijën e zjarrit.

Marrëveshja rihap Ngushticën e Hormuzit, thotë Trump, duke hequr presionin mbi ekonominë globale dhe jetën reale të qindra miliona njerëzve në vështirësi në të gjithë botën.

Mijëra njerëz në Lindjen e Mesme janë vrarë. Shtëpi dhe biznese janë shkatërruar. Ndikimi në prodhimin e plehrave që varej nga furnizimet e transportuara përmes ngushticës mund të nënkuptojë që njerëzit në vendet e varfra të vuajnë nga uria më vonë gjatë vitit, me Afrikën në jug të Saharasë veçanërisht në rrezik.

Marrëveshja nuk është një marrëveshje paqeje. Teksti i plotë, për të cilin negociatorët kanë thënë se ka 14 pika në dy faqe, nuk është publikuar ende. Por, përveç rihapjes së ngushticës, memorandumi i mirëkuptimit zgjat armëpushimin dhe heq bllokadën e porteve iraniane nga Marina Amerikane.

Kjo i shtyn çështjet më të mprehta për negociata të ardhshme. Kjo axhendë do të përfshijë të ardhmen e programit bërthamor të Iranit dhe nivelin e lehtësimit të sanksioneve që do të marrë në këmbim të lëshimeve.

Më në fund, është hequr një vijë ndarëse nën luftën që SHBA-ja dhe Izraeli filluan më 28 shkurt.

Tani kthejeni kohën prapa në 27 shkurt, ndërsa forcat amerikane dhe izraelite po përgatiteshin për të sulmuar, duke armatosur avionët e tyre, duke informuar ekuipazhet e tyre dhe duke programuar objektivat për raketat e tyre.

Në Gjenevë, Irani dhe SHBA-të ishin të përfshira në ato që botës i ishin thënë se ishin bisedime thelbësore që synonin kontrollin e planeve bërthamore të Iranit. Burime të shumta më kanë thënë mua dhe të tjerëve se negociatorët iranianë besonin se ishin në një proces serioz dhe kishin vënë në tryezë lëshime, si dhe kërkesa.

Në hyrje të Gjirit, Ngushtica e Hormuzit ishte e hapur, duke lejuar kalimin e rreth 20% të nevojave botërore për naftë dhe gaz natyror, si dhe nënprodukteve të industrisë petrokimike që janë bërë komponentë jetësorë të jetës moderne, duke përfshirë plehrat bujqësore dhe gjysmëpërçuesit.

Memorandumi i mirëkuptimit hap rrugën që negociatorët bërthamorë të ritakohen dhe që anijet të kalojnë nëpër ngushticë. Pikërisht aty ndodheshin 24 orë para se SHBA-të dhe Izraeli të hynin në luftë.

Në të parin nga një seri sulmesh shkatërruese të papritura, Izraeli vrau Udhëheqësin Suprem të Iranit, Ajatollah Ali Khamenei dhe këshilltarët e tij më të ngushtë. Rreth të njëjtës kohë, një sulm amerikan shkatërroi një shkollë në Minab në Iranin jugor, kanë treguar hetime të shumta . Më shumë se 150 civilë u vranë, përfshirë të paktën 120 nxënës shkolle, kryesisht vajza nën moshën 12 vjeç.

Si Trump ashtu edhe kryeministri i Izraelit, Benjamin Netanyahu, u shfaqën në video për të njoftuar fillimin e një lufte që ata besonin se do të ishte e shkurtër, e mprehtë dhe fitimtare. Ishte një gjykim i gabuar tronditës.

Fjalimet e tyre parashikuan rënien e regjimit në Teheran. Në vend të kësaj, mbijetesa e ka forcuar regjimin. Makthi i tij më i keq ishte një përpjekje në shkallë të plotë për ndryshimin e regjimit nga Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli. Kjo ndodhi dhe dështoi. Njerëzit e ashpër në Teheran që mbijetuan kanë dalë të inkurajuar.

Khamanei dhe këshilltarët e tij u zëvendësuan me shpejtësi, nga djali i tij Mojtaba si udhëheqës suprem dhe nga një brez i ri komandantësh, i dominuar nga udhëheqës të lartë të Trupave të Gardës Revolucionare Islamike. Ata janë po aq ideologjikë sa garda e vjetër, por më pak të kujdesshëm, të gatshëm të marrin rreziqe në atë që e konsideronin, me të drejtë, si një luftë për mbijetesën e regjimit islamik në Iran.

Ata e çuan deri në kufijtë e një strategjie të mirëplanifikuar për mbylljen e Ngushticës së Hormuzit dhe sulmin ndaj fqinjëve arabë të Iranit, si dhe ndaj forcave dhe bazave amerikane, si dhe ndaj vetë Izraelit. Retorika luftarake e Sekretarit të Mbrojtjes të SHBA-së, Peter Hegseth, i cili pretendonte se fuqia amerikane kishte paralizuar forcat e armatosura të Iranit, doli të ishte e ekzagjeruar dhe e pavërtetë.

Izraeli ishte partneri i plotë i Amerikës në luftë. Por u përjashtua nga negociatat për memorandumin e mirëkuptimit dhe po e sheh marrëveshjen me zhgënjim.

Netanyahu tha më 28 shkurt se kishte pritur gjithë jetën e tij politike për mundësinë për të shkatërruar Republikën Islamike, të cilën e konsideron si armikun më të rrezikshëm të Izraelit. Tani ai është nën sulm nga kundërshtarët politikë për rrezikimin e sigurisë së Izraelit.

Netanyahu do të merret me akuzat dhe pasojat deri në zgjedhjet e përgjithshme që po afrohen me shpejtësi, të cilat pritet të mbahen para fundit të tetorit.

Një pengesë e mundshme është vendosmëria e deklaruar e Izraelit për të vazhduar të pushtojë një sipërfaqe të gjerë toke në jug të Libanit, nga e cila ka dëbuar civilë dhe ku ka shkatërruar mijëra ndërtesa. Ministri i mbrojtjes i Izraelit tha se do të vazhdojë pushtimin e tokës në Liban, Siri dhe Gaza "për një kohë të pacaktuar".

Netanyahu është nën presion nga përfaqësuesit e linjës së ashpër në kabinetin e tij dhe kundërshtarët politikë për të ndërmarrë veprime më ofensive në Liban. Disa po bëjnë thirrje për aneksimin e jugut të vendit. Ai do të duhet të peshojë nëse mund të përballojë rrezikun e dëmtimit të më shumë aleancës së Izraelit me SHBA-në duke sfiduar Trumpin, i cili ka shprehur zhgënjimin e tij me Netanyahun në një seri intervistash në SHBA.

Një sulm ajror izraelit në periferitë jugore të Bejrutit të dielën ishte një përpjekje e qartë për të prishur negociatat në një moment kritik. Në vend të kësaj, duket se i ka përshpejtuar ato, pasi koha për bisedime dukej se po mbaronte.

Tani ka kohë për një pushim për të marrë frymë thellë. Është shumë herët për të arritur në përfundimin se memorandumi i mirëkuptimit mund të zgjerohet në një marrëveshje të madhe midis SHBA-së dhe Iranit. Një marrëveshje e tillë mund ta transformojë Lindjen e Mesme. Por ideologjia dhe mungesa totale e besimit e bëjnë atë një ëndërr të parealizueshme.

Kjo ka qenë një çështje e trishtueshme për të gjithë të përfshirët. Populli iranian, të cilit Trump i premtoi një vizion lirie më 28 shkurt, ende sundohet nga një regjim i pamëshirshëm që në janar vrau mijëra bashkëqytetarë të tij për shkak se protestuan në rrugë.

Amerika ruan një fuqi të jashtëzakonshme ekonomike dhe ushtarake. Por vendimi impulsiv i Trump për të shkuar në luftë kundër Iranit po duket si veprimi i një superfuqie që po përpiqet të ruajë dominimin e saj në një botë ndryshimesh.

/Kosovapress/