Ngushtica e Hormuzit, një pikë kyçe për tregtinë detare globale, ka përshkuar gati 1,000 anije në 100 ditët që nga shpërthimi i luftës SHBA-Izrael-Iran në rajon, një shifër që kjo rrugë ujore do ta kishte parë vetëm në një javë në kushte normale.

Ngushtica e Hormuzit është një rrugë ujore e ngushtë në grykëderdhjen e Gjirit, që lidh naftën dhe gazin natyror të lëngshëm (LNG) të Lindjes së Mesme me tregjet globale nëpërmjet Detit Arabik dhe Oqeanit Indian.

Ky problem përbënte 20% të konsumit global ditor të naftës dhe tregtisë së gazit natyror të lëngshëm (LNG) para 28 shkurtit, kur SHBA-të dhe Izraeli sulmuan paraprakisht Iranin dhe Teherani ndërmori hakmarrje të mëvonshme, duke goditur infrastrukturën rajonale.

Kjo rrugë ujore përbën gjithashtu një të tretën e tregtisë së plehrave të transportuar me transport detar.

7 qershori shënon 100-vjetorin e luftës, megjithatë, tranziti i përditshëm i anijeve tregtare përmes rrugës së tranzitit mbetet mjaft i kufizuar.

Metodat kryesore që anijet të kalojnë pikën e pengimit kanë qenë pagesa ndaj Iranit ose kërkimi i zgjidhjeve diplomatike nëpërmjet negociatave.

Disa anije kaluan nëpër ngushticë me transponderët e tyre të Sistemit Automatik të Identifikimit (AIS) të fikur. Kjo periudhë pa shfaqjen e një rruge të re brenda ujërave territoriale të Iranit, ndërsa disa anije vazhduan të ndiqnin rrugën e përcaktuar nga Organizata Ndërkombëtare Detare.

Përpara konfliktit, një mesatare prej 129 anijesh kalonin nëpër Ngushticën e Hormuzit në ditë nga 1 deri më 27 shkurt, sipas Konferencës së OKB-së për Tregti dhe Zhvillim (UNCTAD), afër mesatares historike prej 138 anijesh në ditë, sipas Organizatës së Tregtisë Detare të Mbretërisë së Bashkuar.

Megjithatë, numri i anijeve në 100 ditët e para të luftës ra me mbi 90% krahasuar me nivelet e para luftës.

Rreth 988 anije tregtare kanë kaluar nëpër Ngushticën e Hormuzit që nga fillimi i luftës, 84 prej të cilave ishin anije kontejnerësh, që nga 7 qershori, në orën 07:00 GMT, sipas të dhënave nga firma analitike Kpler.

Tranziti i përditshëm i anijeve nëpër ngushticë ishte në orën 10 në ditën e 100-të të luftës.

Ndërsa rreth 1,000 anije do të kishin kaluar zakonisht ngushticën brenda një jave në kushte normale, më pak se kaq arritën të kalonin rrugën ujore gjatë periudhës 100-ditore. Ndër anijet që mundën të kalonin, një pjesë e madhe përbëhej nga flota në hije ose anije të miratuara.

Rënie historike

Kalimet e anijeve përmes Ngushticës së Hormuzit arritën në 78 më 28 shkurt dhe, pas fillimit të luftës, shifra ra në 30 më 1 mars dhe në 13 më 2 mars.

Tranzitet e anijeve ranë në vetëm 2 në ditët në vijim, ndërsa më 18 prill u shënua trafiku më i rënduar gjatë periudhës së luftës me 27 anije.

Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araghchi, tha më 17 prill se Ngushtica e Hormuzit do të mbetet e hapur për të gjitha anijet tregtare deri në fund të periudhës së armëpushimit në Liban.

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, tha gjithashtu se Ngushtica ishte plotësisht e hapur, por bllokada amerikane do të vazhdonte derisa të arrihej një marrëveshje me Iranin.

Irani njoftoi se ngushtica do të mbetej de facto e mbyllur më 18 prill, duke kërkuar që SHBA-të të heqin bllokadën ndaj anijeve që nisen ose nisen nga portet iraniane.

Javë më vonë, vetëm një anije kaloi nëpër Ngushticën e Hormuzit më 7 maj, niveli më i ulët gjatë periudhës 100-ditore.

Rruga kryesore tregtare për anijet që përndryshe kalojnë ngushticën ka qenë midis prodhuesve të Gjirit dhe vendeve specifike në Azi dhe Afrikë që nga fillimi i luftës, ndërsa tregtia me vendet perëndimore përmes ngushticës pothuajse u zhduk.

Shumica e transportuesve të naftës dhe produkteve të naftës kanë qenë të aftë të kalojnë.

Ngushtica e Hormuzit pa 456 transportues nafte dhe nafte që kaluan nëpër këtë rrugë ujore gjatë 100 ditëve të para të konfliktit.

Ndërsa 50 anije të naftës bruto dhe produkteve të naftës kaluan nëpër Ngushticë më 28 shkurt, ky numër ra në 17 më 1 mars, 6 më 2 mars dhe 2 më 3 mars. Pati edhe ditë kur asnjë anije e naftës dhe produkteve të naftës nuk kaloi nëpër Ngushticë gjatë kësaj periudhe.

Shumica e këtyre tranziteve ishin anije të ngarkuara me mallra që niseshin nga portet iraniane, ndërsa anijet që niseshin nga Emiratet e Bashkuara Arabe (EBA), Iraku, Arabia Saudite dhe Katari gjithashtu kaluan nëpër këtë rrugë ujore.

Transportuesit e naftës dhe produkteve të naftës që kalonin nëpër ngushticë po shkonin kryesisht në vende të tilla si Kina, India, Singapori, Koreja e Jugut, Japonia, Vietnami, Pakistani, Malajzia, Tailanda dhe Mianmari.

Ndërkohë, dëmtimi i infrastrukturës energjetike në Gjirin Persik për shkak të sulmeve hakmarrëse të Iranit çoi në humbje masive në prodhim në rajon, veçanërisht me ndërprerjen e operacioneve në impiantin e LNG-së në Katar, i cili përbën një pjesë të madhe të tregtisë së LNG-së në Ngushticën e Hormuzit.

Asnjë anije LNG nuk kaloi nëpër ngushticë për ditë të tëra, dhe e para që kaloi pas 28 shkurtit e bëri këtë më 2 prill.

Vetëm 18 transportues LNG kaluan tranzit në rrugët ujore gjatë 100 ditëve të para të konfliktit, duke përbërë 2% të totalit të tranziteve gjatë kësaj periudhe. Anijet e LNG-së të ngarkuara në Gjirin Persik dhe që kalonin tranzit në ngushticë kishin për destinacion Pakistanin, Indinë, Kinën dhe Japoninë.

Në të njëjtën kohë, vetëm 149 anije me gaz të lëngshëm nafte (LPG) kaluan nëpër ngushticë gjatë periudhës 100-ditore, duke përbërë 15% të totalit — këto anije u nisën kryesisht nga portet iraniane, si dhe nga portet e Emirateve të Bashkuara Arabe, Katarit dhe Kuvajtit, me destinacion Pakistanin, Indinë, Kinën, Malajzinë, Indonezinë, Omanin, Xhibutin, Somalinë dhe Kilin.

Rreth 281 anije mallrash të thata kaluan nëpër ngushticë gjatë periudhës së luftës, duke përbërë 28% të totalit.

Këto anije ndiqnin rrugë më të larmishme sesa llojet e tjera të anijeve.

Anije të ngarkuara në vende të ndryshme si Katari, Emiratet e Bashkuara Arabe, Irani, India, Arabia Saudite, Turqia, Kanadaja, Tailanda, Ukraina, Brazili, Argjentina, Kina, Omani, Tanzania, Indonezia dhe Iraku, shkruan AA.

Përveç kësaj, gati 10 anije pasagjerësh që mbetën të bllokuara në Gjirin Persik pas shpërthimit të luftës kaluan gjithashtu nëpër ngushticë gjatë periudhës 100-ditore.