(E përditësuar) Ish-diplomati britanik, John Stewart Duncan, i thirrur nga mbrojtja e ish-presidentit Hashim Thaçi, të dëshmojë në gjykimin ndaj ish-krerëve të UÇK-së, e ka përfunduar ditën e parë të dëshmisë së tij në Hagë. Ai do të paraqitet edhe nesër, më 23 shtator, në gjykatoren e Speciales për t’u përgjigjur në pyetjet e prokurorisë dhe trupit gjykues.

Në pjesën e fundit të seancës, pas marrjes në pyetje nga avokatët mbrojtës, ai u intervistua nga Zyra e Prokurorit të Specializuar, e cila ndër të tjera e pyeti për një komunikatë, por dëshmitari tha se nuk ka parë komunikata të UÇK-së ku të jenë përmendur ekzekutime.

“Nuk më kujtohet të kem parë ndonjëherë diçka të kësaj natyre, ku të përmendeshin ekzekutime apo likuidime të kolaboracionistëve apo tradhtarëve të kombit”, tha ish-diplomati britanik.

Zyra e Prokurorit të Specializuar do të vazhdojë marrjen në pyetje edhe nesër, më 23 shtator. Më pas, do të ketë mundësi të shtrojë pyetje trupi gjykues.

​Ish-diplomati britanik, John Stewart Duncan, i cili gjatë viteve ’90 ishte këshilltar politik i Wesley Clark, komandantit të atëhershëm të NATO-s, në fillim të dëshmisë së tij para Dhomave të Specializuara të Kosovës në Hagë, foli për rolin e tij në Kosovë. Ai tha se detyra e tij ishte ta informonte Clarkun - gjeneralin që udhëhoqi fushatën bombarduese kundër caqeve serbe në vitin 1999.

Dëshmia e tij vjen pasi në Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë u dëgjua ish-ndihmëssekretari amerikan të Shtetit, James Rubin, dhe ish-këshilltari ligjor i delegacionit të Kosovës në negociatat në Rambuje, Paul Williams.

Paraqitja e provave të mbrojtjes nisi një javë më parë, më 15 shtator. Mbrojtja e Thaçit ka planifikuar t’i sjell 11 dëshmitarë në tërësi, pas së cilëve pritet të dëshmojnë dy të  tjerë të thirrur nga mbrojtja e Jakup Krasniqit.

Paraqitja e provave të mbrojtjes pritet të përfundojë deri në mesin e nëntorit, ndërkaq, turpi gjykues pret që ekipet mbrojtëse të dorëzojnë shkresat përfundimtare deri më 22 dhjetor të këtij viti.

Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Jakup Krasniqi e Rexhep Selimi akuzohen për krime të pretenduara të luftës. Ata ndodhen në paraburgim prej nëntorit të vitit 2020.

.............................................................................................

Duncan: Nuk kam pasur dëshmi se ekziston një Shtab i Përgjithshëm sipas pikëpamjeve ushtarake

Derisa është përgjigjur në pyetjet e mbrojtjes së Kadri Veselit - avokatit Rodeny Dixon, dëshmitari i tretë i thirrur nga mbrojtja e Hashim Thaçit për të dëshmuar në Dhomat e Specializuara, John Stewart Duncan, tha se gjatë qëndrimit në Kosovë nuk kishte parë se ekziston një Shtab i Përgjithshëm.

Më herët gjatë dëshmisë sot, ish-diplomati britanik, John Stewart Duncan, i cili gjatë viteve ’90 ishte këshilltar politik i Wesley Clark, komandantit të atëhershëm të NATO-s, foli për rolin e tij në Kosovë. Ai tha se detyra e tij ishte ta informonte Clarkun - gjeneralin që udhëhoqi fushatën bombarduese kundër caqeve serbe në vitin 1999.

“Unë kam dëgjuar të përmendet Shtabi i Përgjithshëm por këtë në deklarata politike kryesisht, kam kuptuar se është krijuar në mes të viteve 1990 kur UCK-ja ishte një organizatë tejet e ndryshme, shumë më e vogël dhe po dëshironin t’i jepnin një titull grandioz vetës si Shtabi i Përgjithshëm. Por në kohën sa kam qenë atje, nuk kam pasur asnjë dëshmi që ekziston një shtab i përgjithshëm nga pikëpamja ushtarake”, tha ai.

Më pas, ish-diplomati britanik filloi të përgjigjet në pyetjet e mbrojtjes së Jakup Krasniqit, avokatit Aiden Elis.

........................................................................................

Mbrojtja e Thaçit përfundon pyetjet për dëshmitarin e tretë

Në pjesën e fundit të ditës, dëshmitari i tretë i thirrur nga mbrojtja e Hashim Thaçit,  foli për një takim që Wesley Clark e kishte zhvilluar me Thaçin në gusht të vitit 1999. Ish-diplomati britanik, John Stewart Duncan, tha se kishin diskutuar, ndër të tjera, situatën e sigurisë në teren.

“Ngrita një problem me gjeneralin Clark, lidhur me procesin e demilitarizimit, duket sikur ky proces kishte shkaktuar pakënaqësi, dhe Thaçi dukej sikur po humbte mbështetjen nga disa prej komandantëve të zonës të cilët dëshironin të shiheshin si të asociuar me palë të tjera, në veçanti me lidhjet për financimin e mëparshëm të UÇK-së. Ngritëm problemin që kjo mbase mund të ishte një pengesë për procesin e demilitarizimit të UÇK-së. E këshillova gjeneralin Clark që të shmangte një përballje publike me zotëri Thaçin sepse mendoja që mbase kjo mund të dëmtonte pozicionin e vet. Ne na nevojitej argumenti publik i tij që përmbajtja e marrëveshjes do të zbatohej”, tha ai.

Ai tha se Agim Çeku ishte personi përgjegjës për të përmbushur dhe mbikëqyrur marrëveshjen.

Ndërkaq, lidhur me veprimet e qershorit të vitit 1999 dhe djegien e shtëpive që u përkisnin serbëve, ai u pyet nga mbrojtja nëse Thaçi do të mund ta ndalonte një gjë të tillë.

Pjesë nga dëshmia:

Mbrojtja: A do të mund ta kishte ndalur Hashim Thaçi atë dhunë?

Duncan: Në mënyrë të pavarur jo. Nuk ishte dhunë e organizuar. Bëhej fjale për sulme të hakmarrjes. Si çdo politikan ai mund të lëshonte thirrje për qetësi, sepse nuk ishte e organizuar nga UÇK-ja, me sa kuptonim ne nga informacionet që merrnim, ishte më e mira që mund t’i kërkonim të bënte.

Mbrojtja: A e bëri ai këtë apel?

Duncan: Po, e bëri.

Me këtë, mbrojtja e Thaçit përfundoi pyetjet për ish-diplomatin britanik për të nisur menjëherë Intervistimi nga mbrojtja e Kadri Veselit.

...................................................................................

Duncan: Nuk kam parë që UÇK-ja të ketë kryer akte dhune

Ish-diplomati britanik, John Stewart Duncan, i thirrur nga mbrojtja e ish-presidentit të Kosovës, Hashim Thaçi, të dëshmojë para Dhomave të Specializuara në Hagë, foli për periudhën e qershorit të vitit 1999. Në ditën e parë të dëshmisë së tij, ai tha se asokohe ka parë shtëpi të serbëve që po digjeshin, por sipas tij ato veprime ishin individuale dhe jo të organizuara.

“Për shpagim”, tha ai kur u pyet nga mbrojtja Thaçit, se pse ishin bërë veprime të tilla në fund të luftës në Kosovë.

Ish-diplomati britanik tha se nuk ka parë asnjëherë trupa të armatosur që të ndërmarrin veprime të tilla. Sipas tij, është e zakonshëm që individë të caktuar - që kishin përjetuar dhunë - të ndërmarrin veprime të tilla në fund të një lufte.

Pjesë nga dëshmia:

Duncan: Dhuna ka mbizotëruar nga konflikti, shtëpitë që po digjeshin qartazi ishin shtëpi serbe, ose që dikur i kishin serbët, të cilat po digjeshin.

Mbrojtja: Sipas jush, kush po ushtronte këtë dhunë?

Duncan: Është e vështirë ta them sepse unë nuk kam parë trupa të armatosur ta bënin këtë gjë, thjeshtë persona të zakonshëm. Pra të paarmatosur, jo forca të armatosura.

Mbrojtja: Pse po ndodhte kjo gjë?

Duncan: Shpagim. Për të marr hak, kur e di çfarë të ka ndodhur dhe unë po ashtu kam marrë raporte, e sheh edhe me sytë e tu, ju mund ta imagjinoni pse e bëjnë njerëzit këtë, sepse kjo shkon përtej besës dhe nderit, kjo ndodhin zakonisht në fund të një lufte.

Mbrojtja: Shpagim për çfarë?

Duncan: Për mizoritë që kanë kryer serbët ndaj shqiptarëve të Kosovës.

Mbrojtja: Atëherë kush po e ushtronte dhunën, serbët apo shqiptarët?

Duncan: Dhuna fillimisht ishte ushtruar prej serbëve, ndërsa dhuna që pash unë kur isha atje, po bëhej prej shqiptarëve të Kosovës.

Mbrojtja: Për të marr hak?

Duncan: Pikërisht.

Mbrojtja: Thoni thjeshtë njerëz të zakonshëm, sipas jush, a ishte e organizuar kjo?

Duncan: Jo.

Mbrojtja: A patë ndonjë anëtarë të UÇK-së të ushtronte krime?

Duncan: Jo.

Më pas, avokatja Nina Tavakoli lexoi një deklaratë që ish-komandanti suprem i NATO-s, Wesely Clark, e kishte bërë më 14 gusht të atij viti, gjatë një vizite në Kosovë.

Gjenerali Clark ndër të tjera kishte thënë se “nuk ka fakte që UÇK është pas sulmeve që janë kryer kundër serbëve, që kur paqja është nënshkruar në qershor”.

Dëshmitari tha se ai vetë e kishte udhëzuar gjeneralin që ta bënte një deklaratë të tillë dhe se kjo ishte pikëpamja e të dyve.

Mbrojtja e dorëzoi këtë artikull si provë gjyqësore.

Më herët gjatë seancës sot më 22 shtator, dëshmitari përmendi edhe propagandën serbe e cila e paraqiste UCK-në si të rregullt dhe me hierarki.

“Propaganda serbe, siç e kam kuptuar unë, sipas informatave që kam marrë, ata filluan që t’i konsiderojnë si terroristë pastaj si shohin si kanosje reale, si ushtri e rregullt të disiplinuar, me hierarki që funksionon si një ushtri e rregullt... UÇK-ja vërtetë ka pësuar shumë disfata gjatë konfliktit por ato shfaqnin numër më të madh njerëzish që u bashkoheshin dhe me pjesëmarrjes si gjeneral [Agim] Çeku që kanë sjell lloj profesionalizmi në këtë organizatë”, tha ai.

...............................................................................

Dëshmitari britanik: Asnjëherë nuk e kam parë Thaçin të jepte urdhra

John Stewart Ducan, dëshmitari i tretë i mbrojtjes së ish-presidentit Hashim Thaçi, tha të hënën para Dhomave të Specializuara se nuk kishte parë asnjëherë që Thaçi të jepte urdhra.

Duke u përgjigjur në pyetjet e mbrojtjes së Thaçit, në ditën e parë të dëshmisë së tij në Hagë, ai tha se Thaçi shihej si politikan dhe jo komandant i UÇK-së.

“Asnjëherë nuk e kam parë të jepte direktiva apo urdhra, ishte qartë që kishim të bënim me dy lloj njerëzish, e para, kishim të bënim me ushtarakun apo oficerin e nivelit të lartë, dhe e dyta ishte politikani. Kjo ishte përshtypja që më është krijuar mua", tha ai.

Ai u përgjigj me “jo” kur u pyet nëse Thaçi ishte kryekomandant apo komandant i përgjithshëm i UÇK-së.

Pjesë nga dëshmia:

Mbrojtja:  A mendoni ju se në realitet Hashim Thaçi ishte kryekomandant i UÇK-së?

Duncan: Jo, sepse nuk kam parë asnjë dëshmi, asnjë provë të kësaj gjëje.

Mbrojtja: Nëse do të kishte qenë në një pozicion të tillë, çfarë provash do kishit parë ju. Mbase pyetja që do të bëja është, kush është një person, çfarë detyra ka një person që është komandant i përgjithshëm?

Duncan: Përkufizimet janë dhënë në fakt, por nuk janë përkufizime të cilat njihen apo pranohen nga persona si puna ime. Atëherë komandanti i përgjithshëm lidhet kryesisht me komandimin dhe kontrollin. Komandimi ka të bëjë me të drejtën e lëshimit të urdhrave, direktivave, ndërkohë që kontrollimi në vetvete ka aftësinë për ta kryer këtë komandim dhe për të siguruar që urdhrat e dhënë apo udhëzimet e dhëna realizohen në mënyrë efektive.

“Mënyra se si silleshin ata me të [Thaçin] gjatë negociatave ishte tillë që ata i trajtonin atë si krahun politik, që kishte një lloj autoriteti por jo si dikë për të cilin kishin respekt ushtarak, ishte shumë e dukshme kjo. Ata e respektonin gjeneral Çekun sepse ai ishte oficer ushtarak me profesion, dhe atë e shihnin si profesionist por kur mbërriti Hashim Thaçi kishte një lloj tensioni sikurse ndodh zakonisht në atë kohë, ishte tension tipik që ndodh kur mbërrin një person që është politikan dhe kur në biseda janë të përfshirë edhe oficerë ushtarak. Mendoj që ata e kanë parë Thaçin si një politikan të rëndësishëm për kauzën e tyre por nuk e kanë parë si komandant ushtarak, dhe kjo është përshtypja ime lidhur me sjelljen që ata kishin ndaj Thaçit”, tha ai.

Ish-këshilltari politik i gjeneralit Wesley Clark theksoi se në luftë jepen tituj të zmadhuar që nuk përkojnë me realitetin.

“Sipas mendimit tim, bëhej fjalë për një titull të zmadhuar dhe nga përvoja ime personale më kujtohet që në lëvizjet revolucionare afrikane, që kanë ndodhur në një vend ku jam rritur, për shembull guerilëve ju dhanë emra të tillë si gjeneralë, dhe në Francë madje ku kam jetuar për disa vite, liderët e rezistencës mund te thoshin që ky është batalioni X apo Y, por në fakt nuk bëhej fjalë fare për një batalion, ekzistonte tendenca për zmadhim e titujve, kështu që ky është diçka që nuk e mora fare seriozisht dhe nuk u befasova fare, nuk e di nëse mbase ka ardhur nga modeli amerikan që presidenti ka titullin komandant kryesor, por në realitet situata ishte e ndryshme, sipas meje ishte një ekzagjerim, një zmadhim, një titull grandioz me një emër të madh që i jepej dikujt por nuk përkonte me realitetin”, tha ai.

.....................................................................................

Dëshmitari britanik: UÇK-ja nuk kishte hierarki, fuqinë reale e kishin komandantët e zonave

Ish-diplomati britanik, John Stewart Duncan, i ftuar nga mbrojtja e Hashim Thaçit që të dëshmojë para Dhomave të Specializuara të Kosovës në Hagë, tha se UÇK-ja nuk kishte strukturë hierarkike. Në ditën e parë të dëshmisë së tij në Hagë, ai tha se fuqinë reale e kishin komandantët e zonave.

“Nuk kishin struktura hierarkike, ishin të organizuar ndryshe, nuk mund të shkonim thjeshtë  të bisedonim me zotëri Thaçin, apo me gjeneral Çekun dhe të mendonim se e zgjidhëm problemin. Nuk funksiononte kështu. Duhej flisnim me personat që vërtetë kishin kompetenca, dhe ata ishin komandantët e zonave”, theksoi Duncan.

“Fuqinë reale në strukturën e UÇK-së e kishin komandantët rajonalë dhe kjo na u konfirmua kur u takuam me gjeneral Agim Çekun [14 qershor] në fillim të negocimit të marrëveshjes, ai na tha që nuk e bëj dot këtë pa praninë e komandantëve të zonave. I besova, ishte ngulmues për këtë çështje. Tha dy gjera, e para, tha që zotëri Thaçi nuk ishte i disponueshëm dhe për ta bërë një gjë të tillë, Thaçi do të duhej të konsultohej, dhe më pas ai shtoi se unë nuk e bëj një gjë të tillë nëse në negociata nuk marrin pjesë komandantët e zonave”, shtoi ai.

Derisa foli për UÇK-në, ai tha se asokohe i quanin “ushtria e atyre që nuk kishin asgjë”.

“Ne i quanim atë ushtria e atyre që nuk kishin asgjë, ky ishte termi që kam përdorur në atë kohë dhe kur kam shkuar në teren kam parë njerëz që kishin pasur një jetë normale, ishin civilë, doktorë, avokatë, njerëz që kishin lënë punën dhe kishin marrë armët, aspiratat e tyre nuk ishin të njëjta dhe kur negocionin me këta njerëz duhet të kuptosh se cili është synimi i tyre, si kanë arritur në këtë pikë, çfarë faktorësh i shtynë deri në atë pikë ku ndodhen, cilat janë aspiratat e tyre dhe interesat e tyre”, tha ish-diplomati britanik”, tha ai.

Ish-diplomati britanik tha se nuk besonin që ushtarët asokohe do të mund të bindeshin nga Hashim Thaçi për një marrëveshjen për çarmatosje.

“Problemi tjetër i madh ishte që udhëheqja e UÇK-së, mund të mos ishin në gjendje t’i bindnin ushtarët e UÇK-së. Po të ishim të bindur se kjo do të ndodhte do të kishim shkuar te udhëheqja politike e UÇK-së dhe do t’i kishim thënë se kemi nevojë për një marrëveshje të çarmatosjes. Pra siç e thash, ne nuk kishim kohë të madhe në dispozicion dhe nuk kishim besim që zotëri Thaçi do të ishte në gjendje t’i bindte ushtarakët”, theksoi ai.

Ai ndër të tjera theksoi se Hashim Thaçi nuk pasqyronte realitetin politik.

“Nuk ishte realiste që zotëri Thaçi të njihej si udhëheqësi politik i Kosovës, kishte forca të tjera politike që ekzistonin atje, si LDK-ja, zotëri Rugova e të tjerë, ata mund ta kishin zgjedhur atë si udhëheqës të delegacionit në Rambuje por ai nuk kishte atë që quhej legjitimiteti politik në një shoqëri demokratike, nuk ishte zgjedhur nga populli. [Të njihej Thaci si kryeministër] nuk ishte realiste, nuk përfaqësonte realitetin dhe nuk ishte e qëndrueshme nga pikëpamja politike”, tha ai.

.............................................................................

Duncan: UÇK-ja kishte përbërje heterogjene

John Stewart Duncan, i cili ishte këshilltar politik i ish-komandantit suprem të NATO-s, Wesley Clark, gjatë pjesës së parë të dëshmisë së tij në Hagë, tha se UÇK-ja kishte përbërje heterogjoene.

“Ka qenë një grup heterogjen personash, shumë heterogjen, dhe ndryshuan. Përbërja e aktorëve kryesorë, e personave kryesorë, veçanërisht kur fillojë të përshkallëzohej spastrimi etnik kishte disa shtresa, do jap një shembull konkret, kishte pasur persona që kanë qenë ushtarë në armatën jugosllave, juristë, mjekë, gazetarë, të tjerëve të cilëve iu ishin keqtrajtuar familjet, kështu që motivi i tyre për të rrëmbyer armët ishin i ndryshëm ndonjëherë”, tha ai.

Ai përmendi edhe viktimat e dhunës seksuale gjatë luftës në Kosovë.

“Kishte gra në UÇK... Kishte gra që ishin abuzuar seksualisht, dhunuar seksualisht, të abuzohet seksualisht një femër shqiptarë është e tmerrshme... Kam takuar shumë nga këto gra dhe kanë qenë shumë mbresëlënëse”, theksoi ai.

................................................................

Ish-diplomati britanik flet në Hagë për rolin që e kishte në Kosovë

​Ish-diplomati britanik, John Stewart Duncan, i cili gjatë viteve ’90 ishte këshilltar politik i Wesley Clark, komandantit të atëhershëm të NATO-s, në fillim të dëshmisë së tij para Dhomave të Specializuara të Kosovës në Hagë, foli për rolin e tij në Kosovë. Ai tha se detyra e tij ishte ta informonte Clarkun - gjeneralin që udhëhoqi fushatën bombarduese kundër caqeve serbe në vitin 1999.

Ish-diplomati britanik po përgjigjet në pyetjet e mbrojtjes së Hashim Thaçit, avokates Nina Tavakoli, derisa pohoi se e kishte mbuluar edhe punën e UÇK-së.

“Fokusohesha në informimet, informoja gjeneralin Clark në 7:30 të mëngjesit, më duheshin 45 minuta vozitje deri në vendin ku qëndronte ai, zakonisht zgjohesha, hyja në internet, lexoja të gjithë informatat që mund të gjeja në internet, çka kishte ndodhur në 24 orët e fundit lidhur me Kosovën. Më pas dëgjoja lajmet 24 orët e fundit, hipja në automjet, dëgjoja BBC gjatë rrugës që vozitja, kur shkoja në zyrë lexoja të gjitha kabllogramet diplomatike që ishin shkëmbyer gjatë natës, lexoja shërbimet e monitorimit që mund të kishin konstatuar elemente që nuk ishin konstatuar nga lajmet, lexoja të gjitha vlerësimet e shërbimit informativ", tha ai.

"Hyrja në takim, informoja gjeneralin Wesley Clark, së bashku pastaj shkonim dhe informonim përmes videolidhjes komandantët operativ në teren. Më pas gjatë ditës lexoja kabllogramet nëse vinin, bisedoja me personat që njihja, me gazetarë, me OJQ, me organizata të ndryshëm, me persona të ndryshëm, në mënyrë që të merrja informacion sa më shumë, që të mund të krijoja një panoramë se çka po ndodhte”, theksoi ai.

Në fillim të dëshmisë së tij, Duncan i cili kishte shërbyer edhe në Shqipëri pas rënies së komunizmit, foli më gjatë për shqiptarët.

“Shqiptarët e Kosovës kanë qenë pjesë e një aparteidi gjatë kohës së Millosheviqit, kanë qenë të përjashtuar nga pjesëmarrja në qeverisje, shërbimet publike, dhe e gjithë kjo solli pastaj spastrimin etnik që e kemi parë të gjithë”, shtoi ai.

.......................................................

Gjykimi ndaj ish-krerëve të UÇK-së: Nis dëshmia e britanikut John Stewart Duncan

Ka nisur dëshmia e ish-diplomatit britanik, John Stewart Duncan, i thirur nga mbrojtja e ish-presidentit Hashim Thaçi, në gjykimin ndaj ish-krerëve të UÇK-së në Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë. Ai ka filluar të intervistohet nga ekipi mbrojtës i Thaçit, i cili ka parashikuar rreth katër orë e gjysmë për marrje në pyetje.

Më pas ai do të përgjigjet në pyetjet e avokatëve të tjerë, pastaj të ZPS-së dhe në fund trupit gjykues.

Dëshmia e tij vjen pasi në Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë u dëgjua ish-ndihmëssekretari amerikan të Shtetit, James Rubin, dhe ish-këshilltari ligjor i delegacionit të Kosovës në negociatat në Rambuje, Paul Williams.

Paraqitja e provave të mbrojtjes nisi një javë më parë, më 15 shtator. Mbrojtja e Thaçit ka planifikuar t’i sjell 11 dëshmitarë në tërësi, pas së cilëve pritet të dëshmojnë dy të  tjerë të thirrur nga mbrojtja e Jakup Krasniqit.

Paraqitja e provave të mbrojtjes pritet të përfundojë deri në mesin e nëntorit, ndërkaq, turpi gjykues pret që ekipet mbrojtëse të dorëzojnë shkresat përfundimtare deri më 22 dhjetor të këtij viti.

Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Jakup Krasniqi e Rexhep Selimi akuzohen për krime të pretenduara të luftës. Ata ndodhen në paraburgim prej nëntorit të vitit 2020.

/Kosovapress/