Të paktën 172 anije kanë kaluar nëpër Ngushticën e Hormuzit që kur SHBA-të dhe Irani nënshkruan një marrëveshje që synon t'i japë fund luftës, përfshirë 42 anije vetëm të shtunën, sipas të dhënave të reja nga firma e inteligjencës detare Kpler.

Numri i anijeve që bëjnë tranzitin që nga 18 qershori, një ditë pas nënshkrimit të marrëveshjes, është ende shumë nën mesataren para konfliktit prej rreth 138 kalimesh çdo ditë.

Të dhënat e gjurmimit të anijeve të analizuara nga BBC Verify tregojnë se më shumë se 200 anije cisternë duket se po presin brenda ngushticës të martën, me të paktën 10 anije që lëvizin në perëndim të Gjirit deri më tani.

Çmimi i një fuçie nafte të papërpunuar Brent, standardi global i naftës, ka rënë në nivelin më të ulët që nga fillimi i luftës.

Shumë nga anijet cisternë që kanë kaluar nëpër ngushticë ditët e fundit janë lidhur me Iranin pas heqjes së bllokadës detare amerikane si pjesë e marrëveshjes.

Të paktën 30 cisterna janë nisur nga Gjiri të ngarkuara me naftë dhe petrokimikate iraniane që kur u arrit marrëveshja, sipas Jemima Shelley, një analiste e lartë kërkimore në grupin e fushatës dhe monitorimit “Të Bashkuar Kundër Iranit Bërthamor”.

Thesari i SHBA-së ka lehtësuar gjithashtu sanksionet dekada të tëra duke lëshuar një licencë për të lejuar shitjen e naftës bruto iraniane, petrokimikateve dhe produkteve të tjera të naftës deri më 21 gusht.

Të hënën, të paktën pesë anije cisterna të sanksionuara më parë nga SHBA-të për lidhje me Iranin kaluan nëpër ngushticë, tregojnë të dhënat e gjurmimit të anijeve, duke transportuar deri në katër milionë fuçi naftë.

"Megjithatë, ka pasur një rritje edhe në tregtinë 'normale'", tha Martin Kelly i firmës së menaxhimit të krizave EOS Risk Group.

Katër cisterna me gaz natyror të lëngshëm u panë në platformat e gjurmimit të anijeve duke kaluar nëpër ngushticë drejt portit Ras Laffan të Katarit të hënën dhe të paktën tre cisterna dhe tre anije mallrash lundruan nga Gjiri të martën.

Të gjitha këto tranzite u kryen përgjatë rrugës veriore të miratuar nga Irani përmes ujërave iraniane, në vend të rrugës jugore të rekomanduar nga SHBA-të, pranë bregdetit të Omanit.

Dhe, sipas të dhënave të gjurmimit të anijeve, më shumë se 250 anije cisternash dhe 440 anije mallrash janë ende brenda Gjirit, bazuar në pozicionet e tyre të fundit të raportuara. Më shumë se 80% e anijeve cisterna janë të palëvizshme ose të ankoruara dhe rreth një në gjashtë duket se mban ngarkesë.

Një imazh satelitor që tregon anijet në brigjet e Dubait

Pavarësisht se SHBA-të dhe aleatët e tyre të Gjirit i kanë refuzuar vazhdimisht përpjekjet iraniane për të ushtruar kontroll mbi ngushticën gjatë konfliktit, marrëveshja e nënshkruar javën e kaluar e angazhoi Iranin të bënte "përpjekjet më të mira për kalimin e sigurt të anijeve tregtare pa pagesë për 60 ditë".

Marrëveshja tha gjithashtu se Irani do të punojë me Omanin për të “përcaktuar administrimin e ardhshëm dhe shërbimet detare” të ngushticës.

Autoriteti iranian i Ngushticës së Gjirit Persik (PGSA) publikoi kushtet e tij për kalimin tranzit nëpër ngushticë të premten. "Asnjë anije nuk lejohet të kalojë nëpër Ngushticën e Hormuzit pa një leje të vlefshme kalimi të lëshuar nga PGSA", tha autoriteti.

PGSA është sanksionuar nga SHBA-të dhe Kelly tha se kjo mund t’i pengojë disa pronarë anijesh të kërkojnë leje iraniane.

Ka pasur gjithashtu mesazhe kontradiktore nga zyrtarët iranianë në lidhje me statusin e ngushticës.

Korpusi i Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) e Iranit tha të shtunën se ngushtica ishte mbyllur në përgjigje të sulmeve izraelite në Liban, por një pjesë e trafikut vazhdoi të rrjedhë.

Pastaj, të martën, ambasadori i Teheranit në OKB në Gjenevë thuhet se tha se ngushtica ishte e hapur, ndërsa një burim ushtarak i tha një agjencie lajmesh iraniane se numri i tranziteve ditore do të kufizohej.

Një hartë që tregon rrugët përmes Ngushticës së Hormuzit

Shqetësimet për minat detare në korridoret e anijeve të njohura ndërkombëtarisht nëpër mes të ngushticës kanë luajtur gjithashtu një rol në mbajtjen e trafikut të anijeve larg niveleve të tij të para luftës.

Qendra e Përbashkët e Informacionit Detar (JMIC), një grup shumëkombësh detar që përfshin SHBA-në, i ka paralajmëruar anijet të shmangin këtë pjesë qendrore të ngushticës "për shkak të ekzistencës së minave".

Deri më tani, JMIC ka lëshuar paralajmërime dhe koordinata për dy mina dhe tha se "operacionet aktive të pastrimit të minave janë duke vazhduar".

JMIC ka rekomanduar që anijet të ndjekin një rrugë më të ngushtë jugore përmes ngushticës, më afër bregdetit të Omanit, i cili thotë se "është konfirmuar i pastër nga minat".

"Ne pamë tankera që kalonin përgjatë korridorit jugor në fund të javës së kaluar dhe më pas, kur Irani e shpalli ngushticën të mbyllur përsëri të shtunën, më 20 qershor, tranziti u ndal", tha Shelley.

"Sot ka pasur një rifillim të kalimit të tankerëve, por ende vetëm një sasi e vogël", shtoi ajo.

Të paktën katër anije cisterna duket se po kalonin ngushticën përmes rrugës jugore të martën, treguan të dhënat e gjurmimit të anijeve, përfshirë një anije me flamur norvegjez që lundronte drejt Singaporit dhe një anije me flamur të Liberisë që shkonte drejt Tajvanit.

/Kosovapress/