Në një atmosferë që ndërthurte historinë, inovacionin dhe reflektimin mbi të ardhmen, Ambasada e Italisë në Kosovë shënoi edicionin e 10-të të Ditës Italiane të Dizajnit, një ngjarje që këtë vit solli në fokus konceptin e “ri-dizajnimit” si një përgjigje ndaj sfidave bashkëkohore.

Aktiviteti, i organizuar nga Ministria e Punëve të Jashtme e Italisë dhe i cili zhvillohet njëkohësisht në vendet ku Italia ka përfaqësi diplomatike, u mbajt në hapësirat e Autostrada Hangar në Prizren, duke mbledhur përfaqësues institucionalë, profesionistë dhe studentë të arkitekturës, dizajnit dhe artit bashkëkohor.

Zëvendësambasadorja e Italisë në Kosovë, Chuara Castaldo, theksoi rëndësinë e temës së këtij viti, duke nënvizuar se dizajni është një instrument kyç për të adresuar sfidat globale.

“Jam vërtet e nderuar të mirëpres Presidentin De Gondo si dëshmitarin tonë, puna dhe përvoja e të cilit me trashëgiminë e 'Olivetti-t' mishërojnë përsosmërisht vizionin ku dizajni bëhet një mjet për transformimin shoqëror dhe kulturor. Jemi krenarë që kemi sjellë sot këtu në Kosovë historinë e Olivetti-t, një ekselencë italiane gjithmonë pioniere dhe vizionare. Një histori që do të keni mundësinë ta eksploroni më tej gjatë vizitës në ekspozitën 'Olivetti al femminile', kushtuar rolit të figurave femërore në fushatat ikonike reklamuese të Olivetti-t.”, tha ajo.

Ndërkaq, Zëvendsëministrja e Kulturës dhe Turizmit në Kosovë, Nora Arapi Krasniqi, theksoi rëndësinë e lidhjes mes trashëgimisë dhe zhvillimit të ardhshëm kulturor, duke përmendur projekte konkrete në Kosovë që ilustrojnë këtë qasje

“Projekti i revitalizimit të Kino Lumbardhit në Prizren po transformon një hapësirë dikur të lënë pas dore në një qendër dinamike kulturore ku historia dhe kreativiteti bashkëkohor bashkëjetojnë. Në Janjevë, një qytet i pasur me histori të shtresëzuara, përpjekjet për të ringjallur strukturën e saj kulturore po frymëzojnë jetë të re në peizazhin e saj arkitektonik dhe social. Po ashtu, Shtëpia e Kulturës në Runik, në qytetin e Skenderajt, që ndron si dëshmi se si trashëgimia lokale mund të riaktivizohet për t’u shërbyer komuniteteve të sotme. Ajo që i bashkon këto projekte është një qasje e menduar për përdorim adaptiv. Dizajni i tyre respekton parimin e konservimit të trashëgimisë duke integruar qëndrueshmërinë dhe zgjidhjet miqësore me natyrën. Këto projekte nuk e fshijnë të kaluarën, ato bazohen mbi të. Ato demonstrojnë se si dizajni mund të rigjenerojë jo vetëm hapësirat fizike, por edhe lidhjet sociale dhe kuptimin kulturor”, tha Arapi-Krasniqi.

Në kuadër të aktivitetit përmes një prezantimi u paraqit edhe historia dhe filozofia e kompanisë italiane Olivetti, përmes presidentit të Archivio Storico Olivetti, Gaetano Adolfo Maria di Tondo, i cili solli një pasqyrë të zhvillimit të kësaj marke ikonike dhe qasjes së saj ndaj inovacionit të përqendruar tek njeriu.

“Fillimi është ky këtu, njeriu me mjekër të bardhë është Camillo Olivetti, që është themeluesi, dhe ata ishin të gjithë së bashku. Pas Camillos kemi Adrianon. Adriano Olivetti është ai që i dha shtysën e madhe kompanisë dhe vlerave të saj. … Olivetti në të kaluarën ishte një kompani e pranishme në 28 shtete me më shumë se 150,000 njerëz. Kështu që Olivetti në ditët e sotme është më i njohur, për shembull, në Amerikën Jugore, në Japoni, sesa në Itali”, u shpreh ai

Ai tha se kjo kompani ndryshoj historinë duke nisur nga një butik i vogël në Ivrea të quajtur Olivetti per Tutti. Ndërkaq sipas tij Librat e kuq ishin pika më e fortë e kësaj kompanie

“Janë dhjetë libra dhe përfaqësojnë sistemin e parë të markës (brand system) në botë. Përseri, Olivetti ishte i pari. Duke punuar me këta, ne rikrijuam markën e Arkivës Olivetti dhe morëm pjesë në Osaka me një çmim të ri Compasso d’Oro. Punën për markën e bëm së bashku me të rinjtë, duke zhvilluar takime brenda Arkivës, duke u treguar të shkuarën dhe duke diskutuar me ta vlerat që do të donin të shihnin te një markë e re. Dhe kështu arritëm deri këtu”, tha ai.

Imazhi i statutit të kompanisë Olivetti sipas presidentit është “Olivetti ekziston për të lidhur qenien njerëzore me inovacionin teknologjik.

“Ne përdorim historinë tonë, stilin Olivetti dhe talentet tona për t’i dhënë një kuptim njerëzor dhe të qëndrueshëm inovacionit teknologjik, për të mirën e ekosistemit social dhe ekonomik në të cilin operojmë”, tha ai.

Ndërkohë, dekanja e Fakultetit të Arkitekturës në Universitetin e Prishtinës, Flaka Xerxa Beqiri, theksoi se procesi i ridizajnimit nuk mund të konceptohet pa një lidhje të fortë mes njerëzve, ideve dhe besimit, duke e parë këtë si thelb të transformimit të qëndrueshëm shoqëror.

“Katër shtyllat e rëndësishme që mbase e bëjnë procesin e ridizajnimit mjaft fundamental, është gjithashtu një marrëdhënie shumë e fortë që duhet ta theksojmë. Ne nuk mund t’i mendojmë hapësirat që do të projektohen pa njerëzit; ne nuk mund ta projektojmë këtë si dizajnerë, ashtu siç nuk mundemi, natyrisht, ta shohim transformimin e objekteve pa një qëllim të duhur. Dhe natyrisht është shumë e rëndësishme të kemi parasysh se idetë nuk mund të evoluojnë pa dialog, pa dialog të duhur, dhe ajo që është më e rëndësishmja përseri duke u kthyer te ideja e marrëdhënieve dhe kjo fuqi e padukshme që kanë marrëdhëniet natyrisht marrëdhëniet nuk mund të ndërtohen pa besim. Dhe në këtë drejtim, mendoj se si dizajnerë dhe si institucione ne duhet të luajmë një rol vendimtar për të lënë një trashëgimi të mirë për përdoruesit e ardhshëm të komunitetit”, tha ajo.

Ajo vlerësoi gjithashtu ndikimin frymëzues të modelit Olivetti dhe rëndësinë e bashkëpunimit ndërmjet institucioneve dhe profesionistëve për të krijuar një trashëgimi të qëndrueshme për komunitetin.

Ndërkaq, organizatorët vendor, Leutrim Fishekqiu dhe Vatra Abrashi nga Autostrada Biennale, vlerësuan se ngjarja përputhet natyrshëm me misionin transformues të hapësirave në Prizren, duke e rikthyer ish-kampin ushtarak në një qendër të gjallë kulturore.

“Po ashtu, kemi ndryshuar të gjithë strukturën, sepse kjo ishte shumë e nevojshme për Prizrenin, për qytetin tonë dhe për komunitetin në fushën e kulturës, veçanërisht në artin bashkëkohor. Jemi shumë të lumtur që mirëpresim shumë ngjarje në Autostrada Hangar, në hapësirat tona, dhe kjo është një nga ngjarjet më unike që i përshtatet vërtet temës së të gjithë ditës së dizajnit, Ditës Italiane të Dizajnit”, tha ai.

Abrashi shtoi se transformimi i hapësirës është realizuar në mënyrë të qëndrueshme, duke përduorur materiale të ricikluara nga edicionet e kaluara të Biennales Hangar.

“40% e materialeve janë ricikluar për të krijuar të gjithë infrastrukturën dhe strukturën e Hangari 1 dhe Hangari 2, por jo vetëm hapësirat, por edhe objektet. Është vepra e Tamara Kvesitadze, e cila ishte pjesë e edicionit tonë të pestë të Bienales Autostrada, ku patëm një instalacion masiv në një nga hangarët ku 11,000 shishe vere ishin të shpërndara, duke krijuar formën e ujit, i cili është shumë i rëndësishëm për qytetin tonë. I gjithë transformimi u ridizajnua dhe u prodhua nga ekipi ynë. Jemi shumë të lumtur që nga rreth 1,000 shishe kemi krijuar objekte”, tha ajo

Në fund të këtij diskutimi të pranishmit patën mundësi të vizitonin ekspozitën ‘Olivetti al femminile’, kushtuar rolit të figurave femërore në fushatat ikonike reklamuese të Olivetti-t.

Edicioni i sivjetmë i Ditës Italiane të Dizajnit në Kosovë solli në vëmendje jo vetëm historinë e dizajnit italian, por edhe rolin e tij në ndërtimin e hapësirave dhe marrëdhënieve të reja shoqërore, duke e vendosur njeriun në qendër të çdo procesi kreativ.

/Kosovapress/