Jetët e miliona njerëzve në të gjithë Lindjen e Mesme dhe fati i ekonomisë globale do të varen nga rezultati i bisedimeve vendimtare mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit, të cilat nisën këtë fundjavë në Pakistan.

Të dyja palët po bisedojnë drejtpërdrejt me njëra-tjetrën, kanë thënë burime iraniane për CNN, duke i bërë këto negociatat më të larta ballë për ballë mes Iranit dhe SHBA-së që nga themelimi i Republikës Islamike në vitin 1979, raporton CNN, përcjell Gazeta Express.

Një armëpushim i brishtë dyjavor, që hapi rrugën për bisedimet, po mbahet për momentin. Por bombardimet masive dhe vdekjeprurëse të Izraelit në Liban, si dhe mosmarrëveshjet nëse Libani përfshihet në armëpushim, mund ta prishin këtë qetësi të brishtë. Pyetja kryesore tani është nëse bisedimet do të prodhojnë një kompromis – apo do të dështojnë dhe do të rinisin një luftë që tashmë ka shkaktuar shkatërrime në pjesë të Lindjes së Mesme dhe ka nxitur një krizë historike globale të naftës.

Ja çfarë dimë:

Kush do të marrë pjesë në bisedime?

Bisedimet trepalëshe mes SHBA-së dhe Iranit, me Pakistanin si ndërmjetës, nisën të shtunën, tha një zyrtar i lartë i Shtëpisë së Bardhë.

Delegacioni amerikan udhëhiqet nga nënpresidenti JD Vance, i dërguari special Steve Witkoff dhe Jared Kushner, dhëndri i presidentit Donald Trump.

Para nisjes për në Islamabad, Vance u tha gazetarëve: “Presim me padurim negociatat. Mendoj se do të jenë pozitive.”

Ndërkohë, delegacioni i Teheranit, që përbëhet nga rreth 70 persona, përfshirë ekspertë teknikë, udhëhiqet nga kryetari i Parlamentit iranian Mohammad Bagher Ghalibaf, sipas mediave iraniane. Ai shihet si një figurë kyçe në komunikimin me administratën Trump gjatë luftës, ndërkohë që shumë liderë iranianë janë vrarë nga sulmet SHBA–Izrael javët e fundit.

Ai shoqërohet nga ministri i Jashtëm Abbas Araghchi dhe Ali Bagheri Kani, një negociator i rëndësishëm me qëndrime të ashpra.

Të dy ekipet negociuese u takuan veçmas me kryeministrin e Pakistanit Shehbaz Sharif, i cili shprehu shpresën se këto bisedime do të jenë një hap drejt një paqeje të qëndrueshme në rajon.

Për çfarë do të diskutojnë?

Duke qenë se palët nuk bien dakord as për përmbajtjen e armëpushimit, përcaktimi i agjendës së bisedimeve mund të jetë i vështirë.

Trump ka përmendur një “propozim me 10 pika nga Irani”, që e quajti bazë të zbatueshme për negociata. Por më pas Irani publikoi një listë me kërkesa që SHBA nuk mund t’i pranojë, si njohja e kontrollit të tij mbi Ngushticën e Hormuzit, dëmshpërblime për dëmet e luftës dhe heqja e të gjitha sanksioneve, si dhe njohja e të drejtës për pasurim bërthamor.

Shtëpia e Bardhë tha se Trump i referohej një plani tjetër me 10 pika, “më të arsyeshëm”.

Ndërkohë, Trump dhe ekipi i tij kanë një plan me 15 pika, që përfshin heqjen dorë të Iranit nga armët bërthamore, dorëzimin e uraniumit të pasuruar, kufizime në kapacitetet mbrojtëse dhe rihapjen e Ngushticës së Hormuzit.

“Pa armë bërthamore. Kjo është 99% e çështjes,” tha Trump.

Çfarë po ndodh në Liban?

Përfshirja e Libanit në armëpushim mbetet çështje e debatueshme dhe rrezikon marrëveshjen.

Irani thotë se armëpushimi përfshin edhe sulmet ndaj Hezbollahut në Liban, ndërsa Izraeli dhe SHBA këmbëngulin se jo. Të mërkurën, pak orë pas hyrjes në fuqi të armëpushimit, Izraeli kreu sulme të rënda në Liban, duke vrarë qindra persona dhe plagosur mbi një mijë.

Kjo shkaktoi reagime të ashpra nga Irani dhe reagim ndërkombëtar. Vance tha se kishte një “keqkuptim legjitim” për përfshirjen e Libanit.

Pas një telefonate “të tensionuar” me Trump, kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu tha se Izraeli do të kërkojë bisedime të drejtpërdrejta me Libanin për çarmatimin e Hezbollahut.

Po Ngushtica e Hormuzit?

Rihapja e kësaj rruge jetike detare, e mbyllur efektivisht nga Irani për javë të tëra, është pjesë kyçe e marrëveshjes.

Vetëm pak anije kanë kaluar që nga armëpushimi, ndërsa qindra të tjera mbeten të bllokuara në Gjirin Persik. Vance paralajmëroi se nëse Irani nuk e rihap ngushticën, armëpushimi mund të përfundojë.

Trump tha se SHBA po “pastron Ngushticën e Hormuzit”, pa dhënë detaje.

A do të kenë sukses bisedimet?

Është e paqartë nëse dallimet e mëdha mes palëve mund të kapërcehen brenda një fundjave.

Të dyja palët kanë shprehur optimizëm të kujdesshëm. Trump u shpreh “shumë optimist” për një marrëveshje paqeje.

Nga ana tjetër, Ghalibaf tha: “Kemi vullnet të mirë, por nuk kemi besim,” duke shtuar se përvoja e mëparshme me SHBA ka përfunduar me dështim.

Sipas burimeve, këto bisedime pritet të jenë vetëm fillimi i një serie negociatash intensive për një marrëveshje afatgjatë që do t’i japë fund luftës.

/Kosovapress/