Britma të grupeve të krahut të djathtë "Vdekje Ukrainës" dhe "Lavdi Rusisë" kundër aktivistëve rusë kundër luftës që iu përgjigjën "Jo luftës" dhe "Rusia pa Putinin".

Kështu u shënua përvjetori i katërt i pushtimit rus të Ukrainës në Serbi, vendi ku Presidenti rus Vladimir Putin e ka popullaritetin më të madh .

Rusja Natalija tha për Radion Evropa e Lirë gjatë një tubimi kundër luftës në të cilin po merr pjesë se ndjen mbështetje për Putinin midis popullsisë.

"Në fakt, jo kudo. Ata janë kryesisht njerëz të moshuar që janë disi nën propagandën ruse, sepse po përhapet këtu. Të rinjtë, jo aq shumë," tha ajo.

Ajo jeton në Serbi prej tre vjet e gjysmë dhe pavarësisht protestave të krahut të djathtë, ajo ndihet mjaft e sigurt, siç thotë ajo, më e sigurt se në Rusi.

"Edhe nëse kemi mendime të ndryshme, njerëzit në Serbi zakonisht nuk janë agresivë dhe pranojnë që mund të kemi mendime të ndryshme," shtoi ajo.

Hulumtimet mbi mbështetjen globale për udhëheqësit botërorë tregojnë se Putini ka mbështetjen më të madhe në Serbi, vendi ku mijëra rusë kanë gjetur një shtëpi që nga fillimi i luftës.

Sipas një sondazhi të Gallup International të publikuar në shkurt, 37 përqind e qytetarëve mbështesin Putinin në Serbi.

Sasha, një grua ruse që vitet e fundit  jeton në Beograd, thotë për  Radio Evropa e Lirë se ishte në dijeni të përpjekjeve pro-ruse, por jo se në çfarë mase ishin të rrënjosura thellë.

"Në të njëjtën kohë, kam ndjenja të vështira dhe të përziera për këtë, sepse që nga viti 2022 jetoj këtu si një lloj deja vu e asaj që ndodhi gradualisht në Rusi", tha ajo.

Serbia është i vetmi vend në Evropë, në të cilin Gallup kreu një anketë, me mbështetje për Putinin. Në të gjitha vendet e tjera, Putini mori vlerësime negative.

Sasha thotë se pasi mbërriti në Serbi, ajo kishte një vizion të ndryshëm për vendin.

"Për mua, gjithmonë ka qenë një shoqëri që është më e orientuar drejt Evropës, që e sheh veten në një të ardhme demokratike, që dukej më humane dhe më e vetëdijshme se shoqëria ruse në atë kohë", thotë ajo.

Nga ana tjetër, Marko Stojanoviq nga Beogradi thotë se Putini është një politikan i fortë dhe i suksesshëm, por se vitet e fundit ai ka pasur probleme në kryerjen e politikës së jashtme dhe të brendshme.

"Nga ana tjetër, ata që ikën nga Rusia vijnë tek ne dhe kanë një imazh krejtësisht të ndryshëm për Rusinë, për Putinin, kështu që e vërteta është diku në mes", shton ai.

Fillip Zlatanoviq është i bindur se Putini edhe popullit tij më shumë i bën dëm sesa dobi.

"Ata nuk mund të udhëtojnë askund, nuk janë në sistemin bankar, ekonomia e tyre është... Nuk e di se si e mbajnë veten", tha ai.

Pse e "duan" Putinin në Serbi?

As pushtimi katërvjeçar rus i Ukrainës, i cili mori jetën e 15,000 civilëve në atë vend sipas vlerësimeve të Kombeve të Bashkuara, nuk e ka ndryshuar disponimin ndaj Putinit në Serbi.

Për historianin Milan St. Protiq, kjo është rezultat i një fushate dhe propagande agresive që ka vazhduar prej vitesh.

"Kur reklamohet nga të gjitha anët dhe në një mënyrë kaq sistematike, atëherë mund të pritet vetëm një efekt i tillë", tha St.Protiq për Radion Evropa e Lirë.

Mijëra njerëz brohoritën Putinin para Kishës së Shën Savës gjatë vizitës së tij të fundit në Beograd në janar 2019.

"Faleminderit për miqësinë tuaj. Faleminderit për miqësinë tuaj", i tha Putin turmës, e cila erdhi për të treguar mbështetjen e saj për presidentin rus me ftesë të Partisë Progresive Serbe, partisë së Presidentit Aleksandar Vuçiq.

Sipas vlerësimit të policisë, kishte më shumë se 100,000 prej tyre, dhe shtatë vjet më vonë, Putini duket se nuk është harruar.

Imazhi i tij mund të shihet në muralet në muret e ndërtesave dhe suvenire në qendër të Beogradit që mirëpresin turistët.

Sociologu Dario Hajriq beson se popullariteti i Putinit flet më pak për Rusinë dhe më shumë për magjepsjen lokale me figurën e "atij që i mban gjërat nën kontroll".

"Klasa jonë politike kultivon me kujdes magjepsjen e këtij subjekti me autoritetin dhe një 'dorë të fortë' në mënyrë që ne t'i pranojmë më lehtë ato në kontekste lokale", tha ai për Radion Evropa e Lirë.

Si ndryshon matrica e ngjarjeve?

Duke përmendur miqësinë tradicionale me Rusinë, Beogradi zyrtar këmbëngul në vendimin e tij për të mos vendosur sanksione ndaj Moskës, pavarësisht paralajmërimeve nga Brukseli dhe Uashingtoni.

Serbia, e cila varet nga importet e gazit nga Rusia, është ndër të paktat vende evropiane që nuk i janë bashkuar sanksioneve të Bashkimit Evropian, edhe pse është kandidate për anëtarësim në BE. Sociologu Dario Hajriq thotë se formalisht Serbia është një kandidate evropiane, por informalisht është thellësisht e zhytur në narrativa dhe mite pro-ruse rreth mospërkatësisë në qytetërimin perëndimor.

"Autoritetet vendase kanë ruajtur një ekuilibër për dekada: formalisht rrugën e BE-së, por me ngrohje të vazhdueshme të idesë së Rusisë si mbrojtëse", thotë ai.

Autoritetet serbe mbështeten gjithashtu në mbështetjen e Moskës në organizatat ndërkombëtare në kundërshtim me pavarësinë e Kosovës, ndërsa nën kujdesin e BE-së po zhvillojnë negociata me Prishtinën për normalizimin e marrëdhënieve.

Autoritetet serbe thonë se nuk do të heqin dorë nga miqësia me Rusinë. Përveç mbështetjes së integritetit territorial të Ukrainës dhe ofrimit të ndihmës humanitare për atë vend, Beogradi nuk i ndërpreu lidhjet me Kremlinin.

Në tabloidët pro-qeveritare, sukseset e ushtrisë ruse në front lavdërohen, dhe pala ukrainase shkruhet si armik.

Një anketë nga Delegacioni i BE-së në Serbi nga fundi i vitit të kaluar dhe fillimi i këtij viti tregoi se vetëm 8 përqind e qytetarëve e shohin Rusinë si fajtore për luftën në Ukrainë.

Ndërsa NATO, Shtetet e Bashkuara dhe Ukraina akuzohen si fajtore.

Sociologu Dario Hajriq thotë se nëse Rusia ka qenë simbol i "mbrojtësit" ose kundërpeshës ndaj Perëndimit për vite me radhë, atëherë lajmi për pushtimin nuk e ndryshon atë kornizë, por interpretimi i pushtimit ndryshon.

"Bëhet 'i provokuar', 'i domosdoshëm', 'gjeopolitik', çdo gjë tjetër përveç asaj që do të ndryshonte narrativën ekzistuese", pohon ai.

Hajriq shton se mediat vendase, duke kopjuar ato ruse, shumë shpejt e ripaketuan pushtimin në një "konflikt gjeopolitik të fuqive të mëdha" në të cilin Putini u detyrua të mbronte veten.

Sputnik dhe RT (Russia Today) punojnë në Serbi, ndërsa Presidenti serb Aleksandar Vuçiq thekson se Serbia është i vetmi vend në Evropë ku mediat ruse punojnë pa pengesa.

Në mars të vitit 2022, Bashkimi Evropian pezulloi transmetimin e Sputnik dhe RT deri në fund të agresionit kundër Ukrainës dhe derisa Rusia dhe mediat pranë saj të ndalojnë përhapjen e dezinformimit dhe manipulimin e informacionit.

Takimet me Putinin janë më të rralla, por ato nuk ndërpriten.

Dyert e Beogradit janë të hapura për zyrtarët rusë, të cilët janë kryesisht nën sanksione evropiane dhe amerikane.

Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, i cili më parë theksoi numrin e takimeve të tij me Putinin, i ka reduktuar ato që nga shkurti i vitit 2022.

Por ai nuk e refuzoi ftesën e Putinit për të marrë pjesë në paradën ushtarake në Moskë më 9 maj 2025, me rastin e Ditës së Fitores mbi Nazizmin në Luftën e Dytë Botërore.

Vuçiq më pas u takua me Putinin në Kremlin, pas së cilës tha se Serbia dhe Rusia duhet të rrisin dhe forcojnë bashkëpunimin në të gjitha fushat.

Në shtator të vitit 2024, Vulin e siguroi Putinin se Serbia nuk është vetëm një partner strategjik, por edhe një aleat i Rusisë, duke deklaruar se për shkak të kësaj, presioni mbi Serbinë është "i madh".

I pyetur për t'iu referuar marrëdhënieve tradicionale midis dy vendeve, historiani Milan St. Protiq thotë se nuk ka një ndjenjë tradicionale ndaj Rusisë, por vendosja e një projeksioni të tillë iu përgjigj autoriteteve lokale.

"Kështu ishte nën Millosheviqin dhe kështu është edhe sot. Ata në regjimin rus, mishërimi i të cilëve është Putini, e shohin dhe e kanë mbrojtësin, patronin dhe tutorin e tyre më të besueshëm", vlerëson ai.

Dhe ndërsa thirrjet "Serbët dhe rusët janë vëllezër përgjithmonë" ende mund të dëgjohen nga rrugët e Beogradit, Rusia dhe Putini shihen krejtësisht ndryshe në pjesën tjetër të Evropës.

Sipas Gallup, Putini mori mbështetjen më të ulët në Ukrainë (-98 përqind), e ndjekur nga vendet skandinave - Danimarka (-94), Suedia (-94), Norvegjia (-90).

Pastaj në Poloni (-83) dhe Estonia (-88 përqind).

/Kosovapress/