Ora po ecën me kërcënimin e Presidentit Donald Trump për të shkatërrojë pjesën më të madhe të infrastrukturës civile të Iranit nëse vendi nuk arrin një marrëveshje deri të martën në mbrëmje në SHBA.

Por Trump e ka futur veten në një cep të rrugës me kërcënime që ushtria amerikane nuk mund t’i zbatojë dot me një të rënë të menjëhershme, thanë ekspertë dhe analistë ushtarakë për BBC-në. Dhe ata paralajmërojnë se një raund i ri sulmesh, pavarësisht se sa i madh është, nuk ka gjasa ta detyrojë regjimin iranian të bjerë dakord shpejt për një armëpushim.

Trump u zotua të hënën se do të shkatërrojë "çdo urë" dhe termocentral në Iran brenda vetëm katër orësh nëse nuk arrihet një marrëveshje deri në orën 20:00 EST (00:00 GMT të mërkurën). Ai e përshkallëzoi edhe më tej situatën të martën në mëngjes, duke paralajmëruar se "një qytetërim i tërë do të vdesë" nëse Irani nuk pranon një marrëveshje brenda afatit të tij.

Të marra së bashku, paralajmërimet përbënin një kërcënim të paprecedentë nga një president amerikan. Sipas ekspertëve të së drejtës ndërkombëtare, synimi i infrastrukturës civile mund të përbënte një krim lufte. Por Trump i hodhi poshtë shqetësime të tilla në një konferencë për shtyp të hënën.

Përveç ndikimit mbi civilët iranianë, ish-zyrtarë të mbrojtjes amerikane dhe analistë të tjerë thanë se SHBA-të thjesht nuk mund të shkatërrojnë çdo urë në një vend me madhësinë e Iranit vetëm në pak orë, siç kërcënoi të bënte Trump.

Irani është afërsisht një e treta e madhësisë së SHBA-së kontinentale. Ekspertët thanë se SHBA-të e dinë vendndodhjen e saktë të objekteve kryesore bërthamore të Iranit dhe infrastrukturës tjetër kyçe, por ka të ngjarë të mos identifikojnë mijëra objektiva të tjerë në të gjithë vendin dhe t'i shkatërrojnë ato në një kohë kaq të shkurtër.

"Përballimi i këtij kërcënimi fjalë për fjalë do të ishte një detyrë absolutisht herkuliane. Dhe a do të kishte efektin e dëshiruar strategjik?" tha një ish-zyrtar i lartë i mbrojtjes amerikane, i cili kërkoi të mos identifikohej. "Trump pothuajse po përpiqet të dalë me një nivel ose kërcënim të ri që mund ta thotë me fjalë që do ta lëvizin gjilpërën strategjike më shumë në favor të SHBA-së këtu."

Një sulm në shkallë të gjerë ndaj sektorit të energjisë elektrike të Iranit është më i realizueshëm sesa rrëzimi i çdo ure në vend, thanë ekspertët.

Shumica e termocentraleve dhe rafinerive të Iranit ndodhen në tre provinca bregdetare - Bushehr, Khuzestan dhe Hormozgan - në Gjirin Persik. Goditja e termocentraleve në rajon mund t'i japë regjimit iranian një goditje të konsiderueshme, tha Miad Maleki, një ish-zyrtar i lartë i thesarit amerikan i cili udhëhoqi sanksionet kundër Iranit.

"Nëse u bën çfarëdo që të jetë këtyre tre provincave, ia shkurton regjimit aksesin në të ardhurat nga nafta [dhe] aksesin e tij në Gjirin Persik dhe Ngushticën e Hormuzit", tha Maleki, një bashkëpunëtor i lartë në Fondacionin për Mbrojtjen e Demokracisë.

Zëvendëspresidenti JD Vance tha se SHBA-të kryen sulme ajrore ndaj objektivave ushtarake në ishullin Kharg, një ishull kyç në Gjirin Persik që merret me afërsisht 90% të eksporteve të naftës së Iranit.

Duke folur me gazetarët në Budapest të martën, Vance tha se këto sulme nuk përfaqësonin një ndryshim në strategjinë e Trump. Ai tha se negociatat me Iranin do të vazhdonin deri në afatin e caktuar nga Trump, por paralajmëroi se SHBA-të mund të shkaktojnë "dhimbje shumë më të mëdha" në ekonominë e vendit.

"Pra, ata duhet ta dinë se ne kemi mjete në çantën tonë që deri më tani nuk kemi vendosur t'i përdorim. Presidenti i Shteteve të Bashkuara mund të vendosë t'i përdorë ato, dhe ai do të vendosë t'i përdorë ato, nëse iranianët nuk e ndryshojnë sjelljen e tyre."

Shtëpia e Bardhë hodhi poshtë raportet se komentet e Vance përmbanin ndonjë sugjerim për një sulm bërthamor të SHBA-së kundër Republikës Islamike.

Disa infrastruktura civile janë vënë tashmë në shënjestër. Media shtetërore e Iranit tha të martën se sulmet ajrore SHBA-Izrael shënjestruan një urë në qytetin e Qom. Javën e kaluar Trump tha se SHBA-të bombarduan urën më të madhe të Iranit.

Tymi ngrihet pas një sulmi ajror amerikano-izraelit në Teheran, Iran, të martën. Një operacion i përbashkët ushtarak izraelit dhe amerikan vazhdon të synojë vende të shumta në të gjithë Iranin.

Nuk është e qartë nëse vala e re e sulmeve që Trump ka kërcënuar do të jetë e mjaftueshme për ta detyruar Teheranin të ulet në tryezën e negociatave. Zyrtarët amerikanë dhe iranianë thuhet se folën drejtpërdrejt të martën, pasi javë të tëra bisedimesh indirekte dështuan të afronin palët drejt një marrëveshjeje. Megjithatë, vendet mbeten larg njëri-tjetrit për çështje të mëdha, duke përfshirë të ardhmen e sektorit të naftës së Iranit, programin bërthamor dhe kontrollin e Ngushticës së Hormuzit.

Trump tha të hënën se i dërguari i tij i posaçëm Steve Witkoff, dhëndri Jared Kushner dhe Vance po i drejtonin bisedimet. Por një zyrtar amerikan që foli në kushte anonimiteti tha se Witkoff dhe Kushner po i drejtojnë përpjekjet e përditshme dhe Vance do të sillet vetëm nëse një marrëveshje është e afërt.

"Zëvendëspresidenti mund të përfshihet më drejtpërdrejt nëse ka përparim të mjaftueshëm nga Witkoff dhe Jared", tha zyrtari amerikan.

Trump mund të vë bast se regjimi do të ndiejë presion nga popullsia e Iranit për të arritur një marrëveshje nëse vendi zhytet në errësirë ​​nga një sulm i gjerë në rrjetin e energjisë.

Por iranianët jetonin tashmë me ndërprerje të energjisë elektrike përpara se të fillonte lufta në fund të shkurtit. Maleki tha se regjimi ka të ngjarë të mos i shihte ndërprerjet e tjera të energjisë si një nxitje për të negociuar me SHBA-në.

"Ky nuk është një problem i kohës së luftës," tha ai. "Populli iranian tashmë po merret me një sektor energjie dhe energjie krejtësisht jofunksional."

Për më tepër, sulmi ndaj sektorit të energjisë elektrike të Iranit mund ta ndërlikojë përpjekjen e Trump për të rihapur plotësisht Ngushticën e Hormuzit. Irani ka ndaluar shumicën e trafikut të cisternave të naftës në këtë rrugë ujore, duke trazuar tregun global të naftës dhe duke shkaktuar rritjen e çmimeve.

Trump nuk ka argumentuar bindshëm se SHBA-të do të marrin atë që duan duke përshkallëzuar luftën, tha Jason Campbell, një ish-zyrtar i Departamentit të Mbrojtjes nën ish-Presidentin Joe Biden dhe Trump.

Gati gjashtë javë pas fillimit të luftës, regjimi iranian ka treguar se ka një prag të lartë dhimbjeje dhe nuk do t'i nënshtrohet lehtësisht kërkesave të SHBA-së, tha Campbell, një bashkëpunëtor i lartë në Institutin e Lindjes së Mesme.

Për udhëheqjen e Iranit, tha Campbell, lufta "është një luftë ekzistenciale jo vetëm për vendin, por edhe për regjimin".

/Kosovapress/