Qeveritë në mbarë botën pëlqejnë ta rrisin pagën minimale. Me kësi veprimi fitohen vota por edhe luftohen pabarazinë ndërsa që kjo kërkon pak shpenzime publike. Por pas një dekade rritjesh, ekonomistët po paralajmërojnë, gjithnjë e më shumë për efektet anësore të dëmshme të vendosjes së pagës minimale në nivel shumë të lartë, thuhet në një analizë të “The Economist”.

Pagat minimale u bënë trend në ekonomi e politika publike-ekonomike pas një sërë studimesh nga vitet 1990, të cilat mezi gjenin ndonjë ndikim negativ në punësim. Por skeptikët e sotëm argumentojnë se kostot e rritjes së pagave janë të vonuara ose të vështira për t’u dalluar.

Rreziku i madh është se qeveritë janë bërë tepër të sigurta në vetvete lidhur me pagën minimale. Për shembull, në vitet 2015 dhe 2016, autoritetet e qytetit Seattle në Amerikë dolën me idenë e rritjen së ndjeshme të pagës minimale. Një studim i publikuar në vitin 2022 zbuloi se këto rritje çuan në ulje të orëve të punës për punëtorët, dhe ndonëse shumica e tyre i mbajtën vendet e punës, punësimi i punëtorëve me paga të ulëta u ngadalësua ndjeshëm.

Rritjet e mëdha të pagës minimale duket se kanë edhe pasoja të tjera të padëshiruara. Ekonomistët kanë gjetur së fundmi prova se ato i shtyjnë punëdhënësit t’i bëjnë oraret e punës më pak të parashikueshme dhe të reduktojnë investimet. Madje, ato janë lidhur edhe me rritje të aksidenteve në vendin e punës. Një studim nga Kina sugjeron se kjo ndodh sepse punëdhënësit i shtyjnë më fort punonjësit kur duhet t’u paguajnë më shumë. Me fjalë të tjera, pagat rriten, por kushtet e punës përkeqësohen.

Nëse nuk ka fare pagë minimale, vendosja e një pragu modest page mund të krijojë vende pune, duke kompensuar fuqinë negociuese të punëdhënësve të mëdhenj, të cilët përndryshe do ta kufizonin punësimin për të mbajtur pagat të ulëta. Të inkurajuara nga kjo, qeveritë mund të përpiqen t’i rrisin pagat edhe më shumë. Por ka një kufi. Ndërsa punëtorët bëhen më të shtrenjtë, punëdhënësit kanë më shumë nxitje për t’i shkurtuar vendet e punës krejtësisht.

Pagat minimale mund të jenë transformuese. Në Meksikë, varfëria në të ardhura ra nga 50% në 35% midis viteve 2018 dhe 2024, ndërsa paga minimale u rrit ndjeshëm. Kjo përkthehet në rreth 15.8 milionë njerëz të “shpëtuar” nga varfëria.

Megjithatë, rritja e pagës minimale është një mënyrë e ngathët dhe joefikase për të trajtuar standardet e ulëta të jetesës. Shumë punëtorë me pagë minimale jetojnë në familje me të ardhura mesatare ose të larta. Ata mund të jenë personi i dytë që kontribuon në familje ose një i ri nga një familje e pasur me një punë verore. Pagat më të larta gjithashtu i shtyjnë bizneset të rrisin çmimet, gjë që godet më fort konsumatorët më të varfër.

Ka mënyra më të mira për të ndihmuar personat me të ardhura të ulëta. Kreditë tatimore për personat në punë mund të ndihmojnë të varfrit, veçanërisht nëse financohen përmes taksave të dizajnuara me kujdes, siç është TVSH-ja.

Në fund, rritjet e pagës minimale mund të jenë të njohura për publikun, por ato janë një instrument tepër i ashpër për t’u mbështetur si mënyra kryesore e qeverisë për rishpërndarjen e të ardhurave. Pas viteve të rritjeve të pamenduara mirë të pagës minimale, opsioni i përgjegjshëm nuk është t’i shtyjmë ato edhe më lart. Është të ndalojmë këtë trend të politikës.