Asteroidi që zhduku dinozaurët goditi Tokën në pranverë, thonë shkencëtarët

Asteroidi që zhduku dinozaurët goditi Tokën në pranverë, thonë shkencëtarët

Një asteroid që zhduku dinozaurët 66 milionë vjet më parë goditi Tokën gjatë pranverës, ka përfunduar një ekip ndërkombëtar shkencëtarësh.

Ekspertët kërkuan pjesë të Dakotës Veriore në Shtetet e Bashkuara për të gjetur vezë të fosilizuar të peshqve që ngordhën kur asteroidi goditi Tokën.

Duke përdorur rreze Rëntgen jashtëzakonisht të fuqishme dhe imazhe të sofistikuara të izotopeve të karbonit në kockat e fosilizuar të peshqve që ngordhën më pak se një orë pas goditjes së asteroidit, ata ishin në gjendje të përcaktonin kohën e goditjes së asteroidit.

Gjetjet e tyre sugjerojnë se goditja ka ndodhur në pranverë.

Një ekip shkencëtarësh beson se zbulimi i tyre mund të ndihmojë në sqarimin e arsyes pse disa kafshë, si zogjtë, krokodilët dhe breshkat, arritën t’i mbijetonin goditjes, ndërsa të tjerat nuk ishin aq me fat.

Ata do të ndihmohen nga fosilet e zbuluara në Dakotën Veriore dhe do të ofrojnë një kuptim më të mirë të një prej ditëve më të këqija në historinë e jetës në Tokë dhe do të hedhin dritë mbi shkallën e katastrofës globale të shkaktuar nga një përplasje asteroidi rreth 15 km i gjerë, i cili besohet se ka rënë në gadishullin Jukatan dhe ka shkaktuar një dimër global që vetëm disa organizma gjakftohtë kanë arritur të mbijetojnë.

Zhdukja masive që pasoi zhduki rreth tre të katërtat e organizmave të gjallë të Tokës, duke përfshirë dinozaurët në fund të Kretakut dhe hapi rrugën që gjitarët, përfshirë njerëzit, të bëhen speciet dominuese.

Paleontologët thonë se kanë gjetur prova të një përplasjeje asteroidi në Dakotën Veriore në atë që tani është Gjiri i Meksikës, në Gadishullin Jukatan, i cili gjithashtu preku një zonë mijëra kilometra larg nga vendi i përplasjes.

Përplasja la një krater rreth 180 km të gjerë.


Hell Creek, një formacion i vonë i Kretakut që përfshin Montanën, Dakotën Veriore dhe Jugore dhe Wyoming, është një thesar fosile dhe një parajsë për paleontologët, sepse përmban mbetje fosile të shumë llojeve të dinozaurëve, gjitarëve, zvarranikëve dhe peshqve të bllokuar në argjilë dhe gurë të vjetër ndërmjet 65 dhe 70 milionë vjet më parë.

Përplasja e asteroidit prodhoi valë të mëdha që zhvendosën sedimentin dhe varrosën peshqit e gjallë.

Studiuesit kanë zbuluar se peshqit e fosilizuar ruhen jashtëzakonisht mirë. Kockat e tyre nuk treguan pothuajse asnjë shenjë ndryshimesh kimike dhe indet e tyre të buta mbetën të paprekura.

Melanie Gava, autorja kryesore e një studimi nga Universiteti Uppsala në Suedi, shpjegoi se “imazhet e izotopit të karbonit në kockat e peshqve të ngordhur konfirmojnë se sezoni i tyre i të ushqyerit nuk kishte arritur ende kulmin, që do të thotë se ata ngordhën në pranverë”.

Analiza e fosileve të kockave tregon një periudhë të ‘rritjes më të shpejtë’ të peshkut, të cilën shkencëtarët e kanë lidhur me pranverën, në krahasim me rritjen më të ngadaltë në muajt e dimrit.

Hemisfera jugore në atë kohë ishte vjeshta, një kohë e vitit kur shumë krijesa përgatiten për dimër.

Dinozaurët, me përjashtim të pasardhësve të tyre të shpendëve, u zhdukën, si dhe grupet kryesore detare, duke përfshirë zvarranikët mishngrënës që dominonin detet.

Të mbijetuarit përfshijnë vozitës dhe blirë që ekzistojnë ende sot.

Studimi u botua në revistën Nature dhe përfshiu shkencëtarë nga Universiteti Uppsala, Vrije Universiteit në Amsterdam, Universiteti Vrije në Bruksel dhe Institucioni Evropian i Rrezatimit Synchrotron në Francë.

Lexo edhe

Video