Rritja e ulët ekonomike, pasojë e politikave ad-hoc (me video)

Rritja ekonomike nė vitin 2012 sipas tyre rrezikon tė mos arrijė as edhe 3.8%, kur bazohen nė tė dhėnat se kanė rėnė remitencat, eksporti si dhe investimet e huaja direkte.

Drejtori ekzekutiv i Institutit pėr Studime tė Avancuara-GAP, Agron Demi thotė se nė pesė vitet e fundit ėshtė parė qė vendi pėrveē qė nuk ka pasur njė zhvillim tė qėndrueshėm ekonomik, ka degraduar ekonomikisht dhe, sipas tij, krejt indikatorėt tė cilėt janė publikuar sė fundmi edhe nga BQK-ja tregojnė se jemi nė regres dhe jo nė zhvillim tė qėndrueshėm ekonomik.

Sipas Demit, Qeveria e Kosovės duhet tė ndėrrojė kurs, dhe nė vend tė pėrqendrimeve nė investime kapitale tė identifikojė ata sektorė ku shohin njė zhvillim direkt ekonomik.

Madje, Demi thotė se politikat qė po merren tani do tė kenė pasoja edhe mė tė dėmshme nė vitet e ardhshme.

“FMN-ja shumė kohė para publikimit tė raportit tė BQK-sė ka treguar se viti 2012 nuk pritet tė ketė rritje ekonomike mė tė madhe se 3.8%, mirėpo unė frikohem se nuk do tė jetė as kaq, pėr shkak se kėtė vit kemi shumė mė pak remitenca se nė vitin 2011. Rritja ekonomike do tė jetė edhe mė e vogėl ngase rritja e ēmimeve ėshtė shumė mė e lartė, madje ėshtė 50% mė e lartė se nė 2010, dhe krejt kėto do tė ndikojnė qė tė jetė edhe mė e ulėta rritja ekonomike sesa qė ėshtė thėnė nga FMN-ja dhe BQK-ja”, thotė Demi.

Nė anėn tjetėr, drejtori ekzekutiv i Institutit pėr Hulumtime Zhvillimore, Lumir Abdixhiku thotė se kėta tregues qė i ka Kosova sivjet, janė vetėm pasojė e njė politike ad-hok qė e ka Kosova nė dy vitet e fundit, madje sipas tij, kjo nuk ėshtė aspak befasuese, sepse ėshtė pritur.

Rritja ekonomike prej 3.8%, sipas Abdixhikut, nė krahasim me planin bullgar ėshtė dy herė e gjysmė mė pak se ėshtė planifikuar.

Abdixhiku thotė se Kosova pėrveē qė ėshtė prekur nga efektet e eurozonės, ka pasoja edhe nga ambienti i brendshėm.

“Me njė deficit kaq tė lartė tregtar, me rritje tė vazhdueshme tė importeve dhe rėnie tė eksporteve, me rėnie tė remitencave dhe pėr mė tepėr prej kėtij vitit edhe mė rėnie tė investimeve nga jashtė nuk pritet mė mirė, pra 3.8% ėshtė tregues real i cili rezulton disa politika qė kanė qenė ad-hok. Vetėm kėtė vit mos tė harrojmė kemi pasur rėnie tė investimeve tė jashtme prej 27% vetėm nė tre muajt e parė. Kjo ėshtė njė rėnie alarmante. Kosova domosdoshmėrish po preket prej efekteve tė eurozonės por edhe prej ambientit tė brendshėm”, thotė ai.

Pėr Abdixhikun, nė vendin tonė nuk bėhet ekonomi. Sipas tij, tek ne bėhet vetėm financa.

Edhe pėr Kujtim Dobrunėn, nga Nisma Ekonomike pėr Kosovėn ECIKS, deficiti i lartė tregtar paraqet sfidėn mė tė madhe nė vendin tonė.

Por njėsojė si tė tjerėt, Dobruna thotė se koncepti aktual i rritjes dhe zhvillimi ekonomik tė vendit ėshtė i paqėndrueshėm.

“Koncepti aktual i rritjes dhe zhvillimit ekonomik tė Kosovės po dėshmohet si i paqėndrueshėm. Tė dhėnat nga BQK-ja dhe FMN-ja pėr ngadalėsimin e rritjes ekonomike nga 5 nė 3.8 pėr qind tregojnė se Kosova duhet tė rishqyrtojė kėtė koncept sa mė parė qė ėshtė e mundur. Planet si ai i Banjskos po dėshmohen nė praktikė si tė mangėta, sepse ato synojnė tė luftojnė mė shumė pasojat se sa shkaktarėt e vėshtirėsive ekonomike. Sfidė tė veēantė pėr shembull vazhdon tė paraqesė deficiti tregtar, i cili ende ėshtė nė rritje dhe ėshtė pasojė e problemeve strukturore qė ka ekonomia e vendit pėr decenie me radhė”, ka thėnė ai.

Dobruna thotė se konceptet e reja pėr zhvillimin e vendit duhet tė orientohen drejt mbėshtetjes substanciale tė zhvillimit tė sektorit privat, nė veēanti tė ndėrmarrjeve tė vogla dhe tė mesme, dhe nė tėrheqjen edhe mė tė madhe tė investimeve tė huaja direkte.

Por edhe Qendra pėr Hulumtime Strategjike –STRAS thotė se parashikimet e fundit tė Bankės Qendrore tė Kosovės pėr perspektivėn ekonomike tė vendit janė alarmuese, qw sipas tyre, Qeveria e Kosovės duhet t’i pranoj si sinjal se ėshtė momenti i fundit tė ndėrmerr masa qė vendi tė mos futet edhe mė thellė nė varfėri.

Drejtori i STRAS, Ibrahim Rexhepi, thotė se nuk ka indikacion mė tė qartė pėr thellimin e krizės se parashikimi pėr rritjen ekonomike 3,8 pėr qind, pastaj pėr rėnien e importeve, remitancat, tė cilat nuk do tė jenė mė tė larta se vitin e kaluar, si edhe pėr ngecjen e investimeve tė huaja direkte.

Sipas Rexhepit, kėto parashikime tregojnė qartė se premtimet e Qeverisė sė Kosovės pėr rritje ekonomike 5 pėr qind do tė mbeten nė nivel tė dėshirave.

"Qeveria tė parasheh pushime tatimore, posaēėrisht pėr bizneset e reja dhe ato qė premtojnė punėsim, qė sė bashku me pushtetin lokal tė ofroj mundėsi pėr shfrytėzim pa pagesė tė lokacioneve pėr ndėrmarrjet prodhuese e shėrbyese dhe qasje mė tė lehtė nė shėrbimet publike”, ėshtė propozimi i Rexhepit.

Raporti i BQK-sė, i publikuar sė fundmi, flet pėr rritje ekonomike prej 3.8%, njėjtė sikurse e pati parashikuar muaj mė parė edhe FMN-ja, por qė zyrtarė tė Qeverisė kėmbėngulin se kjo pėrqindje do tė arrijė mbi 5%. /Kosovapress/