Konfiskimi i pasurisė sė fituar me vepėr penale duke filluar nga fundi i vitit 1999 e kėndej do tė jetė obligim pėr institucionet e Kosovės. “Ky ligj do tė jetė ligj, pėr mė tė fortit nė Kosovė, nė kuptimin e goditjes, por edhe pėr mbrojtjen pėr mė tė dobėtit”. Kėshtu ėshtė shprehur ministri i Drejtėsisė i Republikės sė Kosovės, Hajredin Kuēi, gjatė njė debati publik pėr Projektligjin pėr Kompetencat e Zgjeruara tė Konfiskimit tė Pasurisė sė Fituar me Vepėr Penale. Por, shoqėria civile nė kėtė debat ka shprehur pakėnaqėsinė e saj lidhur me disa specifika tė kėtij ligji.
“Versioni aktual i ligjit ka njė retroaktivitet tė kufizuar, por mė shumė apo mė pak i kufizuar. Ėshtė kufizuar deri mė 31 dhjetor 1999. Pse e kam dhanė kėtė propozim, apo e kemi dhėnė ne si ekspertė? Arsyeja ka qenė qė prej asaj periudhe mund tė dihet mė qartė, unė pajtohem, nėse mendojnė edhe tė tjerėt, qė tė jetė nga 12 qershori i 1999, sepse nuk ėshtė problemi nė kuptimin kohor. Por unė kam menduar qė fundi i dhjetorit ‘99 ka filluar ta ndėrtojė njė sistem, qoftė institucional, qoftė juridik apo tjetėr, qoftė pastaj nė veēanti nė themelimin e Kėshillit tė Pėrkohshėm Administrativ”, ka thėnė Kuēi.
Adem Gashi nga Instituti i Kosovės pėr Drejtėsi (IKD) ka thėnė gjatė debatit se ėshtė shumė e lehtė qė njė person i cili pėrfshihet nė krim kurrė tė mos regjistrojė pasuri mbi veten, por gjithmonė atė ta bėjė mbi personat e tjerė. Sipas tij, kjo po krijon njėfarė imuniteti ndaj personave tė pėrfshirė nė pėrfitimin e pasurisė me vepėr penale.
Kurse Admir Salihu nga Lėvizja “Fol” ka thėnė nė kėtė debat se nuk duhet ngutur me miratimin e ligjit, por duhet ta ribėjnė atė pasi ende nuk ėshtė vonė. Ai po ashtu ka shfaqur indinjatėn e tij edhe ndaj disa ekspertėve tė huaj qė kanė punuar nė kėtė ligj.
Edhe pėrfaqėsuesi nga EULEX-i, Jordan Siropi, i cili tha se projektligji ėshtė nė pėrputhje me direktivat e BE-sė dhe sipas tij, ėshtė njė hap pėrpara drejt konfiskimit tė pasurisė sė fituar me vepėr penale.
Ministri i Drejtėsisė i Republikės sė Kosovės, Hajredin Kuēi, duke folur pėr Projektligjin pėr Konfiskimin e Pasurisė sė Fituar me Vepėr Penale, ka thėnė se ky do tė jetė ligj pėr mbrojtjen e mė tė dobėtėve.
“Qė nė fillim mė duhet t’ju them, edhe pėr mediat, edhe pėr ata qė kanė shqetėsime; ky ligj do tė jetė ligj, po e them nė thonjėza, pėr mė tė fortit nė Kosovė, nė kuptimin e goditjes, por edhe pėr mbrojtjen pėr mė tė dobėtit. Pra, ligji nuk bėhet pėr njė kategori tė njerėzve, por bėhet pėr tė gjithė qytetarėt e Republikės”, ka thėnė ai.
Kuēi ka thėnė se e gjitha kjo ka tė bėjė me njė reformė tė thuktė qė po bėhet nė luftėn kundėr krimit, nė veēanti kundėr krimit tė organizuar dhe korrupsionit. Ai ka shprehur bindjen se pėrmbajtja e kėtij ligji do tė ndikojė pozitivisht nė kėtė rrugė dhe do tė jepe garanci tė plota se kjo luftė do tė jetė e pakompromis. Ministri Kuēi tha do tė japė kompetenca edhe mė tė plota pėr prokurorėt dhe gjyqtarėt tanė, por sipas tij, kėto dispozita do tė mbrojnė edhe qytetarėt tanė.
Ai ka thėnė se janė munduar qė ta ndajnė barrėn nė mes tė pandehurit dhe prokurorit, nė mėnyrė qė tė mundėsohet konfiskimi i pasurisė tė fituar para kryerjes sė veprės penale pėr tė cilėn personi edhe mund tė dėnohet. Kuēi ka shtuar se kur kanė filluar draftimin e kėtij projektligji, kanė hasur nė shqetėsime tė shumta, si nga bashkėpunėtorėt vendorė, po ashtu edhe ata ndėrkombėtarė, tė cilėt, sipas tij, kanė shprehur dyshimin pėr garancinė juridike dhe mundėsinė e keqpėrdorimit apo aplikimit tė gabueshėm tė kėsaj procedure, e cila mund tė rrezikojė tė drejtėn dhe liritė e qytetarėve tė Republikės sė Kosovės.
Gjithashtu, Kuēi ka folur edhe pėr ēėshtjen shumė tė diskutueshme, pėr efektin retroaktiv tė ligjit pėr konfiskimin e pasurisė sė fituar me vepėr penale, duke thėnė se ky ligj paksa ėshtė i kufizuar, duke shtuar se propozimi i tij ka qenė qė ligji tė ketė efektin e vet qė nga 31 dhjetori 1999, pasi sipas tij, atėherė edhe kanė filluar sė krijuari institucionet nė vend.
“Versioni aktual i ligjit ka njė retroaktivitet tė kufizuar, por mė shumė apo mė pak i kufizuar. Ėshtė kufizuar deri mė 31 dhjetor 1999. Pse e kam dhanė kėtė propozim, apo e kemi dhėnė ne si ekspertė? Arsyeja ka qenė qė prej asaj periudhe mund tė dihet mė qartė, unė pajtohem, nėse mendojnė edhe tė tjerėt, qė tė jetė nga 12 qershori i 1999, sepse nuk ėshtė problemi nė kuptimin kohor. Por unė kam menduar qė fundi i dhjetorit ‘99 ka filluar ta ndėrtojė njė sistem, qoftė institucional, qoftė juridik apo tjetėr, qoftė pastaj nė veēanti nė themelimin e Kėshillit tė Pėrkohshėm Administrativ”, ka thėnė ai.
Lidhur me kėtė projektligj reagoi shoqėria civile, duke i shfaqur brengat e tyre pėr disa detaje qė projektligji aktual i ka, duke rekomanduar edhe ndėrhyrjen dhe plotėsimin e tij.
Adem Gashi nga Instituti i Kosovės pėr Drejtėsi (IKD) ka thėnė gjatė debatit se ėshtė shumė e lehtė qė njė person i cili pėrfshihet nė krim kurrė tė mos regjistrojė pasuri mbi veten, por gjithmonė atė ta bėjė mbi personat e tjerė. Sipas tij, kjo po krijon njėfarė imuniteti ndaj personave tė pėrfshirė nė pėrfitimin e pasurisė me vepėr penale.
“Ėshtė shumė e lehtė qė njė person i cili pėrfshihet nė krim kurrė tė mos qet pasuri mbi veten, gjithmonė pasuria tė jetė mbi personat e tjerė dhe faktikisht ky projektligj nė mėnyrėn qysh ėshtė hartuar, nuk do t’i prekte personat e tjerė, pėrveē nėse personi i cili ėshtė i pėrfshirė nė krim e transferon pasurinė te tjetri. Prapė e krijon njėfarė imuniteti pėr pasurinė qė krijohet, sepse me njė logjikė shumė tė thjeshtė, njė person i pėrfshirė nė krim krejt pasurinė e qet nė emėr tė dikujt tjetėr”, ka thėnė ai.
Gashi ka thėnė lidhur me konfiskimin e pasurisė sė fituar nė mėnyrė tė paligjshme, ligji duhet tė fokusohet nė konfiskimin e pasurisė dhe tė ndahet nga vepra penale, pasi qė Kodi Penal i Kosovės i parasheh shumė qartė veprat penale.
Ai ka shtuar se nga kėndvėshtrimi i IKD-sė, mė mirė tė mos dalė fare nė kėtė periudhė, por tė avancohet dhe tė japė mė shumė mekanizma pėr prokurorė dhe pėr sistemin e drejtėsisė pėr ta luftuar joformalitetin dhe pėrfitimin nė mėnyrė tė paligjshme.
Mirėpo, ministri Kuēi iu pėrgjigj Gashit, duke thėnė se, nėse ligji miratohet me ndryshimin e rrethanave mund tė ndryshojė edhe ligji nė fjalė.
“Unė mendoj se ėshtė mirė qė po bėhet ky ligj, besoj se edhe ju duhet tė pajtoheni. Ėshtė e vėrtetė qė jeta ėshtė mė dinamike sesa norma juridike. Dhe unė e them kėshtu: Kur ligji s’i bie tamam njė populli, mbrohet ligji e jo populli. Momentalisht i bie tamam Kosovės. Kur ndryshojnė rrethanat, i ndėrrojmė vitin tjetėr, pas dy viteve. Ky nuk ėshtė njė ligj rigjid, por ėshtė njė ligj qė e fokuson shumė mė shumė luftėn kundėr krimit tė organizuar dhe korrupsionit sesa qė ka qenė deri mė tani”, ka thėnė ai.
Kurse Admir Salihu nga Lėvizja “Fol” ka thėnė nė kėtė debat se nuk duhet ngutur me miratimin e ligjit, por duhet ta ribėjnė atė pasi ende nuk ėshtė vonė. Ai po ashtu ka shfaqur indinjatėn e tij edhe ndaj disa ekspertėve tė huaj qė kanė punuar nė kėtė ligj.
“Unė mendoj se kemi ende mundėsi ta ribėjmė njė ligj sa nuk ėshtė bėrė vonė, se kam frikėn se ky ligj ėshtė i pazbatueshėm nė rrethanat tash qė jemi”, ka thėnė ai.
Ai po ashtu ka shfaqur brengėn e tij qė rekomandimet e shoqėrisė civile nuk po merren parasysh.
Por, Kuēi i ėshtė pėrgjigjur atij duke thėnė se ai ka marrė pėlqimin edhe tė ekspertėve vendorė dhe ndėrkombėtarė pėr projektligjin nė fjalė.
“Ky draftligj, unė e kam shtyrė pėr njė kohė, arsye kryesore ka qenė se kam pasur debate me ekspertė vendorė dhe ndėrkombėtarė. Draftin final e kam kėrkuar, dhe eksperti gjerman qė e pėrmendet edhe ju, nė pėrputhje tė plotė me parimet e BE-sė dhe me pėlqyeshmėrinė e tyre dhe unė e kam marrė aprovimin qė ėshtė nė pėrputhje tė plotė me kriteret e tilla, kam marrė aprovimin nga EULEX-i dhe nga tė tjerėt. Nuk ėshtė njė draftligj qė ėshtė imponuar nga ne apo dikush tjetėr”, ka thėnė ai.
Ndėrkaq, pėr ta vėrtetuar pėrkrahjen ndėrkombėtare qė ministri Kuēi e pėrmendi, foli edhe pėrfaqėsuesi nga EULEX-i, Jordan Siropi, i cili tha se projektligji ėshtė nė pėrputhje me direktivat e BE-sė dhe sipas tij, ėshtė njė hap pėrpara drejt konfiskimit tė pasurisė sė fituar me vepėr penale.
“Vlerėsimi jonė ėshtė qė ligji juaj ėshtė nė pajtim me Bashkėsinė Evropiane siē ėshtė tani dhe shkon njė hap pėrpara konfiskimit penal qė jep mundėsi dhe kompetenca tė zgjeruara tė pronės sė fituar nė mėnyrė tė paligjshme. Personi i dėnuar nėse ai nuk mundet ta dėshmojė origjinėn apo burimin e pasurisė qė ėshtė fituar”, ka thėnė ai.
Mbėshtetje nė kėtė drejtim ka dhėnė edhe pėrfaqėsuesi i Ambasadės Amerikane.
Ndryshe, sipas ministrit tė Drejtėsisė, Hajredin Kuēi, tė mėrkurėn e ardhshme, Projektligji pėr Konfiskimin e Pasurisė sė Fituar nė Mėnyrė tė Paligjshme pritet t’i dėrgohet Qeverisė pėr miratim./Kosovapress/
Më të komentuarat