Drejtori pėr politika tė diasporės nė Ministrinė e Diasporės, Mustafė Xhemaili i ka thėnė KosovaPress-it se gjatė kėtyre tri ditėve janė paraqitur kumtesa tė ndryshme nga shkencėtarė tė vendeve evropiane, tė Shqipėrisė por edhe tė Kosovės dhe tė cilat kanė rėndėsi jashtėzakonisht tė madhe, sepse, pėr herė tė parė nė njė konferencė shkencore vendosen disa pika nga aspekti shkencor i pjesėmarrjes sė diasporės dhe roli i saj nė faza tė ndryshme tė shtetformit tė Shqipėrisė dhe Kosovės.

“Nė kėtė konferencė janė tė paraqitura 23 kumtesa nga shkencėtarė dhe studiues tė ndryshėm me tema tė ndryshme, dhe se ne po fillojmė pėr herė tė parė nė njė farė mėnyre shkencėrisht t’i pranojmė rolin e mėrgatės nė shtetformim, ndėrsa nė aspektin politik nė njė farė mėnyre ėshtė njė konsensus i plotė politik i gjithė faktorėve tė tė gjitha fazave nė Ballkan se mėrgata ka dhėnė njė kontribut tė jashtėzakonshėm, por ėshtė vlerėsuar nga aspekti politik, kurse tash e tutje nga kjo konferencė besoj qė nuk do tė mungojnė edhe format e tjera qė do tė paraqiten pėr rolin e shtetformimit nė faza tė ndryshme“, ka thėnė Xhemaili.

Sipas tij, tė gjitha kumtesat nga kjo konferencė do tė pėrmblidhen nė njė libėr qė pritet tė dalė nė shtator tė kėtij viti.

Ndryshe, gjatė ditės, me kumtesėn “Roli i Diplomacisė sė Kosovės nė politikėn e jashtme tė UĒK-sė”, para tė pranishmėve u paraqit ambasadori i Republikės sė Kosovės nė Vjenė, Sabri Kiēmari, i cili deklaroi se Shtabi i Pėrgjithshėm i UĒK-sė arriti qė si pėrgjegjės pėr politikėn e jashtme tė vendos personalitete tė dėshmuara nė orientim demokratik dhe qė jetonin nė diasporė, pasi qė ata arritėn qė malin e akuzave qė kishte pėrgatitur regjimi i Millosheviqit dhe mbėshtetėsve tė tyre, por gjithashtu nė Konferencėn e Rambujesė arritėn legalitetin dhe legjitimitetin e UĒK-sė para politikės dhe opinionit ndėrkombėtar.

“Tre nga pesė anėtarėt e delegacionit tė UĒK-sė kishin jetuar pėr vite tė tėra nė mėrgim, pra ishin edhe pjesė e mėrgatės sonė. Pajtimi i delegacionit tė Kosovės qė ai tė udhėhiqet nga drejtori politik i Shtabit tė Pėrgjithshėm tė UĒK-sė, i cili po ashtu kishte kaluar disa vite jashtė vendit shėnon aktin e bartjes sė vendimmarrjes sė UĒK-sė nė momentin mė vendimtar tė Kosovės”, ka thėnė Kiēmari.

Kurse, profesori nga Austria, Robert Pichler, u paraqit me kumtesėn “Nacionalizimi i diasporės dhe rėnia e Jugosllavisė. Vlerėsime krahasuese pėr rezultatet e shtetit transit”. Ai u ndal te nacionalizmat kroat, serbė dhe shqiptar dhe rolin e tyre qė kanė pas nė shpėrbėrjen e Jugosllavisė.

“Interesant ka qenė se politika e Rugovės nuk ka qenė pėr luftė nė emigracion, pėr dallim nga kroatėt, por qėllimi i tij ėshtė internacionalizimi i ēėshtjes sė Kosovės me mjete paqėsore. Interesant ėshtė qė LDK-ja nuk ka qenė e interesuar fare pėr mite dhe nuk ka qenė e pozicionuar nė mėnyrė fashiste, andaj internacionalizimi i Kosovės nuk ka pasur ndonjė efekt, dėshtimi i kėtij orientimi ka qenė Dejtoni ku ėshtė menduar se aty do tė jetė edhe ēėshtja e Kosovės, por ajo nuk ndodhi pasi qė Dejtoni ka qenė i orientuar qė t’i shpėrblejė ata qė kanė bėrė luftė”, ka thėnė Pichler.

Profesori Fatmir Rama u paraqit me kumtesėn “Reagimi i diasporės shqiptare ndaj pushtimit fashist nė Shqipėri”, pastaj akademik Gjovalin Shkurtaj me kumtesėn “Mbėshtetja e shtypit arbėresh nė pavarėsinė e Shqipėrisė”, Irakli Koēollari me kumtesėn ”Kontributi i arvanitėve dhe i emigracionit shqiptar nė Greqi pėr pavarėsinė e Shqipėrisė”, Jusuf Bajraktari u paraqit me kumtesėn ”Roli i Vatrės pėr ēėshtjen shqiptare”, Llukmar Haliti u paraqit me kumtesėn “Diaspora Politike e Kosovės 1992-1999 dhe roli i saj nė shtetformim” si dhe Jusuf Buxhovi u paraqit me kumtesėn ”Zgjimi kombėtar dhe impulse shpirtėrore nga diaspora”./Kosovapress/