Ligjet e shpresës

Mirėpo, tashmė 5 vjet pas, Ministri i Shėndetėsisė Ferid Agani, deklaron se ministria qė ai drejton, pas njė pune sistematike gati njė vjeēare me Bankėn Botėrore dhe Fondin Monetar Ndėrkombėtar, ka arritur tė dakordojė dhe tė harmonizojė nė tėrėsi planin e reformės sė sistemit shėndetėsor tė vendit.

Agani, ka bėrė tė ditur pėr Kosovapress, se ligji pėr sigurime shėndetėsore pritet tė miratohet nė fillim tė vitit 2013, porse do tė jetėsohet tek nė gjysmėn e vitit 2013. Ndėrsa ai thotė se ligji pėr shėndetėsinė, do tė miratohet brenda muajt qershor dhe se do tė fillon sė implementuari nė korrik tė kėtij viti.

Sipas tij, reformat nė shėndetėsinė kosovare do tė zbatohen nė dy faza. Faza e parė do tė pėrfshinė miratimin dhe implementimin e ligjit pėr shėndetėsinė, ndėrsa faza e dytė atė pėr sigurime shėndetėsore.

“Pas njė pune sistematike gati njė vjeēare me Bankėn Botėrore dhe Fondin Monetar Ndėrkombėtar, Ministria e Shėndetėsisė ka arritur qė tė dakordojė dhe tė harmonizojė nė tėrėsi planin e reformės sė sistemit shėndetėsor tė vendit. Kjo reformė do tė zbatohet nė dy faza. Nė fazėn e parė do tė miratojmė ligjin e shėndetėsisė, ligj qė ėshtė tejet i rėndėsishėm, sepse vėnė themelet e njė reforme pėrmbajtjesore tė sistemit shėndetėsor dhe ligji i cili e parasheh edhe sistemin publik tė sigurimeve shėndetėsore nė vend. Ky ligj pres qė tė miratohet gjatė kėtij muaji nė Qeverinė e Kosovės dhe tė procedohet nė Kuvendin e Kosovės dhe gjatė muajit qershor tė miratohet nė Kuvendin e Kosovės dhe tė hyjė nė fuqi”, ka thėnė ai.

Agani shton se, ligji pėr sigurime shėndetėsore, do tė miratohet nė fillim tė vitit 2013 dhe diku nė fillim tė muajt korrik po tė vitit 2013, do tė krijohet fondi pėr sigurime shėndetėsore. Mirėpo, ai pranon se njė ligj i tillė do tė ketė implikime buxhetore, porse shpreson nė pėrkrahjen e Qeverisė, BB-sė dhe FMN-sė.

E mos miratimi i ligjit pėr shėndetėsinė dhe ai pėr sigurime shėndetėsore, po e pengon avancimin e punės nė shėndetėsinė kosovare nė pėrgjithėsi, e nė QKUK nė veēanti.

Njazi Gashi, drejtor i QKUK-sė, ka thėnė pėr Kosovapress se, ligji pėr shėndetėsinė qė pritėt tė miratohet nė muajt e ardhshėm do t’i jap kahe dhe drejtime juridike shėrbimeve shėndetėsore nė pėrgjithėsi dhe do t’i definojė trasetė dhe mėnyrat e dhėnies sė shėrbimeve shėndetėsore.

“Ligji qė pritėt tė miratohet nė muajt e ardhshėm i shėndetėsisė, besoj qė do t’i jap kahe dhe drejtime juridike shėrbimeve shėndetėsore nė pėrgjithėsi dhe do t’i definojė trasetė dhe mėnyrat e dhėnies sė shėrbimeve shėndetėsore. Do tė mundėsohet edhe njė mekanizėm publiko-privat i funksionimit tė institucioneve shėndetėsore, pastaj identifikimit tė personave qė kanė sigurime shėndetėsore . Ne kemi plot ndėrkombėtarė nė Kosovė qė kanė sigurime shėndetėsore, por edhe vendorė, mirėpo, nuk kanė ku tė paguajnė nė saje tė mungesės sė ligjit. Dhe ky ligj do t’ua mundėsojė sė paku kėsaj kategorie qė t’i derdhin tė mirat e tyre pėrmes sigurimeve shėndetėsore nė fondet e QKUK-sė”, ka thėnė ai.

Ai ka kėrkuar nga deputetėt e Kuvendit tė Republikės sė Kosovės qė tė merren mė seriozisht me kėtė ēėshtje, pasi qė sipas tij, miratimi i ligjit pėr shėndetėsinė, do t’i hap rrugė problemeve tė shumta, me tė cilat po ballafaqohet qendra e vetme terciare nė Kosovė, QKUK-ja.

E mungesėn e kėtyre ligjeve po e vuan edhe Instituti i Onkologjisė, qė ėshtė e vetmja adresė pėr pacientėt qė vuajnė nga sėmundjet malinje.

Mejreme Krasniqi, shefe e Institutit tė Onkologjisė Mjekėsore, tregon pėr Kosovapress se, mungesa e ligjit pėr shėndetėsi po e vėshtirėson punėn e stafit mjekėsor, por edhe tė pacientėve, duke pasur parasysh, qė shėrimi i sėmundjeve malinje, kap kosto tė lartė financiare.

“Mos miratimi i kėtyre dy ligjeve, si ligji pėr shėndetėsi ashtu edhe ligji pėr sigurime shėndetėsore, ndikon nė mėnyrė bilaterale, si nė pacientin po ashtu edhe nė stafin tė cilėt pėrkujdesėn pėr kėta pacientė, nė realizimin e punės efikase dhe normalisht nė aspektin e tė qenurit tė kėnaqur. Pėr pacientėt mjekimi nė Institutin Onkologjik ėshtė gratis, si vizitat po ashtu edhe trajtimi dhe aplikimi i kimioterapisė dhe shumica e citostatikėve, mėse 70 pėr qind e tyre mbulohet nga MSh-ja. Kur merret parasysh se kemi tė bėjmė me barna me kosto shumė tė lartė, atėherė nja 70 pėr qind nė kėto kushte kur pacienti nuk ėshtė pjesėmarrės nė kėtė shumė, ėshtė njė gjendje relativisht e kėnaqur”, ka thėnė ajo.

Krasniqi tregon, se vetėm brenda njė dite nė kėtė Institut trajtohen mbi 130 pacientė, ndėrsa vetėm nga janari i kėtij viti nė Institutin e Onkologjisė janė realizuar 5.500 vizita mjekėsore. Ndėrsa shpjegon se ndaj 5 mijė prej tyre, ėshtė aplikuar kimioterapia, qė kėtij Instituti i ka kushtuar rreth 500 mijė euro. Sipas saj, pacientėt me karcenom tė gjirit, pėr ta trajtuar kėtė sėmundje duhet t’i kenė sė paku 40 mijė euro.

Mjekėt shpjegojnė se trajtimi i sėmundjeve malinje nė Kosovė, pacientit i kushton 300 euro vetėm pėr njė muaj, e qė duke ditur standardin nė tė cilin po jetojmė, vėshtirė qė mund tė pėrballohet njė gjendje e tillė.

Ndryshe, kostoja financiare e ligjit tė shėndetėsisė ėshtė rreth 14 milionė euro, qė duke pasur parasysh edhe 5 milionė eurot tė cilat Ministria e Financave i ka shtuar pėr vitin 2013, nė kuadėr tė pėrpilimit tė kornizės afat mesme tė shpenzimeve, atėherė mund tė thuhet se, nė vitin 2013 shėndetėsia kosovare do tė ketė rreth 20 milionė euro mė tepėr nė dispozicion, pėr zhvillim e programeve tė saja dhe zbatimin e tyre. /B.Bekolli/